Anlamı
derdi olmayan kimse yoktur, az çok herkesin derdi vardır.
Detaylı Açıklama
Dertsiz baş olmaz atasözü, derdi olmayan kimsenin bulunmadığını, az çok herkesin bir derdi olduğunu söyler. Kalıp dertsiz kul olmaz biçimiyle de bilinir. Tanımdaki kimse sözü, kalıptaki baş ve kul sözcüklerinin bir insanı karşıladığını gösterir. Az çok sözü, derdin büyüklüğünün kişiden kişiye değiştiğini kabul eder; ama derdin hiç olmamasını kabul etmez. Söz, kendini en dertli insan sanan birine söylenebilir; başkalarının da yükü olduğunu hatırlatır. Dışarıdan rahat görünen birinin de bir derdi olduğu ortaya çıkınca bu söze başvurulabilir. Atasözü olumsuz bir yargıyla kurulmuştur: dertsiz biri yoktur. Derdin türü üzerine bir şey söylemez; herkesin derdi kendi hayatından doğar. Söz, dertleşen iki kişinin arasında bir teselli olarak da yer alabilir.
Örnek Cümleler
- Herkesin imrendiği zengin komşumuzun oğlu yıllardır hastanede yatıyormuş; dertsiz baş olmaz.
- Hep güler yüzlü görünen öğretmenimizin geceleri yaşlı annesine baktığını sonradan öğrendik; dertsiz baş olmaz.
- Toplantıda herkes kendi sıkıntısını anlatınca kimsenin rahat olmadığı ortaya çıktı; dertsiz kul olmaz.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
O atasözü, herkesin kendi yaşayışıyla ilgili bir derdi olduğunu ve bir kişinin derdinin ötekininkine benzemediğini söyler. Dertsiz baş olmaz ise yalnız derdin herkeste bulunduğunu bildirir. Dertlerin birbirinden farklı olduğu öğesi yalnız ilk atasözünde vardır.
Dertsiz başını derde sokmak, bir derdi yokken gereksiz yere üzüntü veren bir işe girişmektir. Deyim derdi olmayan bir kişiyi varsayar; atasözü ise az çok herkesin derdi olduğunu söyler. Deyimde kişi bu dertsizliği kendi eliyle bozar.
O atasözü, insanın yaşamı boyunca çeşitli engellerle ve güçlüklerle karşılaştığını söyler. Dertsiz baş olmaz da derdi olmayan kimsenin bulunmadığını bildirir. Biri güçlüklerin yaşam boyunca karşıya çıkışını, öteki herkesin bir derdi olduğunu anlatır.