Anlamı
argo çok laf edip tedirgin etmek:
'Evi satacağım ama içinde kiracı varken müşteri bulamıyorum diye kafamızı ütülemeye başladı.' -S. Dölek.
Detaylı Açıklama
Kafa ütülemek deyimi, argo bir ifade olup birinin çok konuşarak, aynı şeyleri tekrarlayarak veya gereksiz ayrıntılara girerek karşısındakini tedirgin etmesini, bunaltmasını anlatır. Deyimdeki "ütülemek" fiili, ütünün kumaş üzerinde monoton biçimde ileri geri gitmesini çağrıştırır; tıpkı ütü gibi aynı noktalar üzerinde defalarca geçerek muhatabı yıpratır. Söz, dinleyicinin sabrını taşıran, konuyu bitirmeyen ve sözü bir türlü bırakmayan kişileri tanımlar. İş toplantılarında gereksiz uzayan sunumlar, telefonda bitmeyen konuşmalar veya sürekli aynı şikâyeti anlatan tanıdıklar kafa ütüleyen kişilere örnektir. Deyim, konuşanın farkında olmadan muhatabını rahatsız ettiğini vurgular ve bu davranışı eleştirir. Genç kuşaklar arasında yaygın biçimde kullanılan bu ifade, özellikle samimi ortamlarda sıkıcı konuşmacılara yönelik nazik bir uyarı aracı olarak da işlev görür.
Örnek Cümleler
- Toplantıda müdür iki saat boyunca aynı konuyu tekrarladı, herkesin kafasını ütüledi resmen.
- Komşu teyze kapıda yakaladı mı bırakmaz, kafanı öyle bir ütüler ki kaçış yolu ararsın.
- Arkadaşı ona saatlerce ayrılık acısını anlattı, kafasını ütülediğinin farkında bile değildi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Ütü, kumaş üzerinde aynı hareketlerle ileri geri gider ve bu monoton tekrar sıkıcılığı çağrıştırır. Deyim bu benzetmeyle, çok konuşan kişinin aynı konularda sürekli tekrar yaparak muhatabını yıprattığını ve bunalttığını somut bir imgeyle anlatır.
Samimi ortamlarda hafif bir şaka olarak algılanabilir ancak resmi veya mesafeli ilişkilerde kırıcı bulunabilir. Argo kökenli olduğu için doğrudan söylendiğinde karşıdaki kişi konuşmasının sıkıcı bulunduğunu anlayacak ve rahatsız olabilir.
Kafa ütülemek daha çok monoton tekrar ve uzun konuşmalarla sıkma anlamı taşırken kafa şişirmek hem gevezelik hem de gürültüyle rahatsız etmeyi kapsar. Ütülemekte sabırsızlık ve bıkkınlık ön plandayken şişirmekte fiziksel bir rahatsızlık hissi de vurgulanır.