Anlamı
sarhoş etmek:
'Tekelin en keskin içkisi bizimkilerin kafasını tütsüledi.' -B. Felek.
Detaylı Açıklama
Kafasını tütsülemek, birini sarhoş etmek anlamında kullanılan bir deyimdir. Alkollü içeceklerin etkisiyle kişinin zihninin bulanması, düşünme kapasitesinin azalması ve bilincinin dumanlı bir hale gelmesi bu deyimle ifade edilir. Tütsü kelimesinin duman ve buğu çağrışımı, sarhoşluğun yarattığı zihinsel sislilikle örtüşür. Deyim, bir kişinin kendi iradesiyle değil başkasının etkisiyle sarhoş olmasını vurgulayan bir anlam taşır. Özellikle birini içkiye davet edip sarhoş etmek, alkol ikramıyla bilincini bulandırmak gibi durumları anlatmak için kullanılır. Edebiyatta ve günlük dilde ironik bir tonda karşılaşılan bu ifade, Türk kültüründe sarhoşluğu tanımlayan renkli deyimlerden biridir. Özellikle sosyal ortamlarda birinin kasıtlı olarak içki ikram ederek aklını bulandırmaya çalışmasını anlatan bu deyim, sosyal manipülasyonun incelikli bir biçimini yansıtır. Kurnazlık ve hesap yapma unsurları öne çıkar.
Örnek Cümleler
- Rakı masasında arkadaşları kadeh kadeh içirerek onun kafasını iyice tütsülediler.
- Patronun ikramlarıyla kafasını tütsüleyen misafirler neşelenmeye başladı.
- Esnaf komşusunun kafasını rakıyla tütsüleyerek ağzından bilgi almaya çalıştı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kafasını tütsülemek, bir kişiyi alkollü içecekler ikram ederek sarhoş etmek, zihnini bulandırmak anlamına gelen bir deyimdir. Tütsü kelimesinin duman çağrışımı, sarhoşluğun yarattığı zihinsel bulanıklıkla bağdaştırılarak kullanılır.
Bu iki deyim birbirine çok yakın anlamlar taşımakla birlikte ince bir fark vardır. Kafasını tütsülemek genellikle başkasını sarhoş etmek anlamında kullanılırken kafayı tütsülemek kişinin kendisinin sarhoş olmasını ifade eder.
Bu deyim günlük konuşma dilinde eskiye göre daha az kullanılmakla birlikte edebiyatta ve yazı dilinde hâlâ karşılaşılan bir ifadedir. Özellikle eski İstanbul kültürünü yansıtan metinlerde ve mizahi anlatımlarda sıklıkla tercih edilir.