Anlamı
1) aşırı heyecan, üzüntü, yorgunluk veya herhangi bir hastalık yüzünden kalbi durmak, ölmek; 2) yüreği dayanmamak.
Detaylı Açıklama
Kalbi dayanmamak, aşırı heyecan, üzüntü, yorgunluk veya hastalık nedeniyle kişinin kalbinin dayanamaması ve durması, ölmesi anlamına gelen bir deyimdir. Yüreği dayanmamak ifadesiyle eş anlamlıdır. Mecazi olarak ise bir kişinin duygusal olarak çok ağır bir duruma tahammül edememesini ifade eder. Deyim hem gerçek anlamda kalp yetmezliğini hem de mecazi anlamda duygusal çöküşü anlatır. Genellikle ani şok haberleri, büyük kayıplar veya aşırı stresli durumlar karşısında kişinin ne kadar kırılgan olduğunu vurgulamak için kullanılır. İnsan kalbinin fiziksel ve duygusal sınırlarını çarpıcı biçimde dile getiren güçlü bir ifadedir. Özellikle yaşlı ve hasta kişilerin ani şok haberleri karşısındaki kırılganlığını anlatmak için tercih edilir. Deyim, insan bedeninin ve ruhunun dayanma kapasitesinin sınırlı olduğunu çarpıcı biçimde vurgular.
Örnek Cümleler
- Oğlunun ağır trafik kazasını duyunca kalbi dayanmadı ve acilen hastaneye kaldırıldı.
- Yaşlı adam bu kadar üst üste gelen kötü haberlere kalbi dayanamayıp fenalaştı.
- Annesi çocuğunun gözyaşlarına kalbi dayanamayıp hemen koşarak onu kucağına aldı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kalbi dayanmamak iki anlama gelir: birincisi aşırı heyecan, üzüntü veya hastalık nedeniyle kalbin durması ve ölüm, ikincisi mecazi olarak duygusal bir duruma tahammül edememek. Her iki anlamda da kişinin sınırlarının aşıldığı vurgulanır.
Hayır, kalbi dayanmamak ve yüreği dayanmamak tamamen aynı anlama gelen eş anlamlı deyimlerdir. Kalp ve yürek kelimeleri Türkçede eş anlamlı olduğundan her iki deyim de aynı duygusal veya fiziksel dayanma sınırının aşılmasını ifade eder.
Bu deyim hem mecazi hem gerçek anlamda kullanılabilir. Gerçek anlamda kalp krizi veya kalp durması gibi tıbbi durumları ifade ederken mecazi anlamda duygusal olarak tahammül edememe, çok üzülme veya dayanamama durumlarını anlatır.