Anlamı
suçluluğu yüzünden mahkûm etmek:
'Jön Türklerle alakası var diye, insanı dünyanın öbür ucuna kalebent ediverirler.' -S. M. Alus.
Detaylı Açıklama
Kalebent etmek deyimi, bir kişiyi suçluluğu nedeniyle mahkum etmek, kaleye hapsetmek anlamında kullanılır. Osmanlı döneminde kalebentlik, suçluların belirli bir kaleye gönderilerek orada tutulması biçiminde uygulanan bir ceza türüydü. Bu ceza, sürgün ile hapsin arasında bir yaptırım olarak değerlendirilirdi. Sait Faik Abasıyanık ve Sermet Muhtar Alus gibi yazarlar, eserlerinde dönemin siyasi baskılarını anlatırken bu deyimi kullanmışlardır. Günümüzde deyim, birini belirli bir yere kapatmak veya özgürlüğünü kısıtlamak anlamında mecazi olarak da kullanılabilir. Tarihsel bir arka plana sahip olan bu ifade, Osmanlı hukuk geleneğinin dildeki izlerinden biridir.
Örnek Cümleler
- Jön Türklerle ilişkisi olduğu gerekçesiyle onu uzak bir kaleye kalebent ettiler.
- Padişahın emriyle isyancılar Sinop Kalesine kalebent edildi, yıllarca orada kaldılar.
- Çocukları evde kalebent etti, dışarı çıkmalarına hiçbir şekilde izin vermedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kalebent etmek deyimi, bir kişiyi suçluluğu nedeniyle mahkum ederek bir kaleye hapsetmek anlamına gelir. Osmanlı döneminde uygulanan bu ceza türünden doğan deyim, günümüzde birini bir yere kapatmak veya özgürlüğünü kısıtlamak anlamında mecazi olarak da kullanılır.
Osmanlı döneminde kalebentlik, suçluların belirli bir kaleye gönderilerek orada tutulması şeklinde uygulanan bir ceza türüydü. Sürgün ile hapis arasında bir yaptırım olarak değerlendirilir ve özellikle siyasi suçlular için uygulanırdı.
Günümüzde kalebent etmek deyimi genellikle mecazi anlamda kullanılır. Birini evde veya belirli bir yerde kapalı tutmak, özgürlüğünü kısıtlamak anlamında esprili ya da ciddi bağlamlarda kullanılabilir. Tarihsel anlamıyla Osmanlı dönemi anlatılarında da yer alır.