Anlamı
olduğu gibi kalmak:
'Lakin sonra mandalın gürültüsü, kanadın gıcırtısını duyunca hemen yerine donmuş, yatmış, kalıp kesilmişti.' -R. H. Karay.
Detaylı Açıklama
Kalıp kesilmek deyimi, bir kişinin şaşkınlık, korku veya hayret nedeniyle olduğu yerde donup kalmasını, hiç kımıldayamaz hâle gelmesini ifade eder. Kişi sanki taşlaşmış, kalıba dökülmüş gibi hareketsiz kalır ve bir süre tepki veremez. Ani ve beklenmedik bir olay karşısında yaşanan şok hâlini betimleyen güçlü bir deyimdir. Reşat Hakkı Karay gibi yazarların eserlerinde de rastlanan bu ifade, insanın bedensel ve zihinsel olarak kilitlendiği anları çarpıcı biçimde anlatır. Korku, şaşkınlık veya dehşet anlarında vücudun kasılıp hareketsiz kalmasını somut bir imgelem aracılığıyla aktarır.
Örnek Cümleler
- Karanlıkta aniden karşısına çıkan gölgeyi görünce kalıp kesildi, bir adım bile atamadı.
- Sınav sonucunu öğrenince kalıp kesildi, sevinçten mi üzüntüden mi belli değildi.
- Patronun toplantıda onu azarlamasıyla kalıp kesildi, ağzından tek kelime çıkmadı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bu deyim, bir kişinin şaşkınlık, korku veya hayret gibi yoğun duygular nedeniyle olduğu yerde donup kalmasını ve hiç hareket edememesini ifade eder. Kişinin sanki kalıba dökülmüş gibi hareketsiz ve tepkisiz hâle geldiğini anlatan güçlü bir betimlemedir.
Genellikle şaşkınlık, korku, dehşet ve hayret gibi yoğun duygularla ilişkilidir. Beklenmedik bir olayla karşılaşıldığında yaşanan şok hâlini ve bedenin bu şoka verdiği hareketsizlik tepkisini anlatan bir deyimdir.
Edebiyatta genellikle gerilim ve sürpriz anlarında karakterlerin tepkisini betimlemek için kullanılır. Reşat Hakkı Karay gibi yazarlar, kahramanlarının beklenmedik olaylar karşısındaki donup kalma hâlini anlatmak için bu deyime başvurmuşlardır.