Anlamı
1) bir şey istemek veya söylemek için karşısındakini önceden başka sözlerle hazırlamak:
'Rumeli'de bıraktığı çiftlikleri de anlattıktan sonra yaptığı kapıyı kâfi gördü. İşlere geçti.' -Ö. Seyfettin. 2) ev gezmesi yapmak; 3) kapı almak.
Detaylı Açıklama
Kapı yapmak deyimi, asıl söylemek veya istemek istediği şeyi doğrudan dile getirmeden önce karşısındakini hazırlayıcı sözlerle yumuşatmak anlamına gelir. Kişi esas konuya girmeden önce dolaylı ifadeler kullanarak muhatabının tepkisini ölçer ve uygun zemini hazırlar. Deyimdeki kapı imgesi, bir mekâna girmeden önce kapıdan geçilmesi gerektiği düşüncesinden doğar; tıpkı bir odaya kapıdan girildiği gibi konuya da hazırlık aşamasından geçilerek ulaşılır. Ayrıca ev gezmesi yapmak ve kapı almak anlamlarında da kullanılır. Günlük hayatta özellikle iyilik isteyecek, borç talep edecek ya da hassas bir konuyu açacak kişilerin tutumunu tanımlamak için tercih edilen yaygın bir ifadedir. Toplumsal ilişkilerde dolaylı iletişimin bir yansıması olan bu deyim, Türk kültüründe konuya doğrudan girmemenin nezaket olarak görüldüğü anlayışı da yansıtır.
Örnek Cümleler
- Babamdan araba isteyecekti ama önce iyice kapı yaptı, eski notlarını anlattı.
- Komşu kadın yarım saat kapı yaptıktan sonra asıl derdini söyledi: ödünç para istiyordu.
- Patronuna kapı yaparak konuya girdi ve sonunda izin talebini dile getirdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bu deyim, asıl söylenmek istenen şeyi doğrudan ifade etmeden önce karşı tarafı hazırlayıcı sözlerle yumuşatmak, dolaylı konuşarak zemin hazırlamak anlamına gelir. Ayrıca ev gezmesi yapmak anlamında da kullanılır.
Genellikle birinden bir şey isteyecek, hassas bir konu açacak veya zor bir talepte bulunacak kişilerin önce dolaylı sözlerle ortam hazırladığı durumları anlatmak için kullanılır. İş hayatında ve gündelik ilişkilerde sıkça karşılaşılan bir davranış biçimini ifade eder.
Kapı imgesi, bir yere girmeden önce geçilmesi gereken eşiği simgeler. Tıpkı bir odaya kapıdan girildiği gibi asıl konuya da hazırlık aşamasından geçilerek ulaşılır. Bu nedenle ön hazırlık sürecine kapı yapmak denmiştir.