Anlamı
öldürmek.
Detaylı Açıklama
Kârını tamam etmek deyimi, öldürmek anlamını taşır. Söz ilk bakışta masum bir ticaret deyimini andırır; kârını tam almak ya da işini bitirmek anlamına gelecekmiş gibi görünür. Ancak Türkçede bu örtmeceli ifade, birinin hayatına son verme eylemini doğrudan söylemekten kaçınmak için geliştirilmiştir. Kârını tamam etmek ifadesi, o kişinin bu dünyadan alacağını aldığını, hesabını kapattığını ima ederek ölümü ekonomik bir son işleme benzetir. Deyim sert, doğrudan bir söylem yerine örtmeceli bir kullanımı tercih ettiğinden edebiyatta, halk hikâyelerinde ve ağır konuşmalarda yer alır. Bu örtmecelilik hem konuşmacının mesafeyi korumasını hem de dinleyicinin şokunu hafifletmesini sağlar. Türkçenin ölümü örtmeceyle aktarma geleneğinin çarpıcı örneklerinden biridir.
Örnek Cümleler
- Düşman generalin kârını tamam etmek için gecenin karanlığında hareket ettiler.
- Roman kahramanı rakibinin kârını tamam etmek üzere yola çıktığında içinde derin bir karanlık vardı.
- Köylüler ağayı kâhyaya 'O adamın kârını tamam et' derken ne kastettiklerini herkes anlamıştı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Öldürme gibi ağır ve hassas bir eylemi doğrudan dile getirmekten kaçınmak, hem sosyal hem de psikolojik bir savunma mekanizmasıdır. Ticari hesabı kapatma metaforu bu eyleme mesafeli bir anlatım sağlar; konuşmayı daha az yüzleşik kılar.
Günlük konuşma dilinde de az da olsa yer alabilir; ancak ağır çağrışımı nedeniyle çok özel bağlamlarda, belli bir mesafeyle ve genellikle dolaylı anlatımlarda karşılaşılır. Edebiyatta ve tarihi anlatılarda daha sık görülür.
Evet, 'gözlerini yummak', 'dünyaya gözlerini kapamak', 'son yolculuğuna çıkmak', 'bu dünyadan göçmek' gibi pek çok örtmeceli ifade mevcuttur. Her biri farklı bir bağlamda ve farklı bir üslupla ölüm gerçeğini daha az doğrudan aktarır.