Anlamı
yaptığı bir iyiliğin acısını çıkarırcasına davranmak.
Detaylı Açıklama
Kaşıkla verip kepçeyle geri almak deyimi, birinin yaptığı küçük bir iyiliğin acısını çıkarırcasına davranmasını, verdiğinden çok daha fazlasını geri istemesini ifade eder. Kaşık küçüklüğü, kepçe ise büyüklüğü temsil eder ve aralarındaki orantısızlık iyiliğin karşılığında beklenen aşırı bedeli vurgular. İyilik yapıp sonra bunu sürekli yüze vuran, karşılığında büyük beklentiler içine giren kişiler için söylenir. Türk kültüründe iyilik karşılıksız olmalıdır düşüncesi yaygın olduğundan bu deyim karşılık bekleyenleri eleştirir. Komşuluk ilişkilerinde, iş ortaklıklarında ve aile içi yardımlaşmalarda kullanılır. İnsanların cömertlik maskesi altında çıkarcı davranmasını anlatan bu deyim, toplumsal ahlak kurallarına vurgu yapar. Özellikle ticari ilişkilerde ve borç alacak meselelerinde bu deyim sıklıkla tercih edilir. Cömertlik maskesi ardına gizlenen hesapçılığı anlatan bu ifade toplumsal eleştiri aracı olarak güçlü bir yer tutar.
Örnek Cümleler
- Borç verip sonra her fırsatta yüzüme vuruyor, kaşıkla verip kepçeyle geri alıyor.
- Komşu yardım etti ama karşılığında o kadar çok istekte bulundu ki kaşıkla verip kepçeyle geri aldı.
- İş ortağı küçük bir yatırım yapıp kârın büyük bölümünü isteyince kaşıkla verip kepçeyle geri almak tam da bunu anlatıyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Yapılan küçük bir iyiliğin acısını çıkarırcasına davranmayı, verdiğinden çok daha fazlasını geri beklemeyi ifade eder. Kaşık ve kepçe arasındaki boyut farkı, iyilik ve beklenen karşılık arasındaki orantısızlığı vurgular. Çıkarcı davranışı eleştiren güçlü bir deyimdir.
İyilik yapıp sonra bunu sürekli yüze vuran, küçük bir yardım karşılığında büyük beklentiler içine giren kişilere söylenir. Cömertlik maskesi altında çıkarcı davranan insanları eleştirmek amacıyla kullanılır. Toplumsal ahlak kurallarına aykırı bulunan bu davranışı kınayan bir ifadedir.
Her ikisi de iyiliği hiçe indiren kötü davranışı anlatır ancak kaşıkla verip kepçeyle geri almak verdiğinden fazlasını geri istemeyi vurgularken kaşıkla yedirip sapıyla çıkartmak yapılan iyiliğin ardından doğrudan zarar vermeyi ifade eder. İlki çıkarcılığı, ikincisi nankörlüğü ön plana çıkarır.