Anlamı
yazılı olduğu evraktan çıkarmak:
'Bir idamlık Ali vardı, asıldı / Kaydını düştüler, mühür basıldı' -N. F. Kısakürek.
Detaylı Açıklama
Kaydını düşmek deyimi, bir kişinin veya şeyin yazılı olduğu resmî belgeden, defterden veya kayıttan çıkarılmasını ifade eder. Düşmek fiili burada silmek, çıkarmak anlamında kullanılır. Osmanlı döneminde ve erken Cumhuriyet yıllarında nüfus kayıtları, askerlik kayıtları ve okul kayıtları için sıkça başvurulan bir ifadeydi. Bir kişi öldüğünde nüfus kaydı düşülür, bir öğrenci okuldan ayrıldığında kayıt düşülürdü. Deyim bürokratik dilde hâlâ kullanılmakla birlikte günlük konuşmada daha az tercih edilir. Türk devlet geleneğinde kayıt tutma ve kayıt düşme işlemleri titizlikle yürütülmüş ve bu deyim o geleneğin dil yansımasıdır. Edebiyatta ve tarihî metinlerde sıkça karşılaşılan bu ifade, resmî işlemlerin ciddiyet ve kesinliğini vurgular. Resmî kayıtların düzenli tutulması Osmanlı'dan Cumhuriyet'e uzanan güçlü bir bürokrasi geleneğiyle desteklenir ve bu deyim o geleneğin dilde yaşayan izlerindendir.
Örnek Cümleler
- Asker kaçağı olduğu anlaşılınca birlik komutanlığından kaydını düşüp ihraç ettiler.
- Okula devam etmediği için yönetim kurulu oy birliğiyle kaydını düşmeye karar verdi.
- Vefat eden dedemin nüfus kaydını düşmek için ertesi gün muhtarlığa gittik.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bu deyim, bir kişinin veya nesnenin yazılı olduğu resmî belgeden veya kayıttan çıkarılmasını ifade eder. Düşmek fiili burada silme ve çıkarma anlamında kullanılmaktadır. Bu ifade Türk dilinde yaygın biçimde kullanılmaya devam etmektedir.
Nüfus müdürlüklerinde vefat kaydı, okullarda kayıt silme, askerlikte birlikten çıkarma ve genel olarak bürokratik işlemlerde kullanılır. Resmî dilde hâlâ yaygın olan bir ifadedir. Farklı bağlamlarda da anlam değişmeden kullanılabilen yaygın bir ifadedir.
Düşmek fiili burada bilinen aşağı hareket etme anlamından farklı olarak bir listeden veya kayıttan çıkarma anlamı taşır. Bürokratik dilde özel bir kullanıma sahip olan bu fiil silme işlemini ifade eder.