Anlamı
1) sert, koparılmayan: Kayış gibi et. 2) çok kirli: Kayış gibi çamaşır.
Detaylı Açıklama
Kayış gibi deyimi, bir şeyin sert ve koparılamaz olduğunu veya çok kirli olduğunu anlatan bir benzetmedir. Kayış deriden yapılan dayanıklı bir bağ olup sertliği ve kolay kopmayan yapısıyla bilinir. Bu benzetme iki farklı anlamda kullanılır: birincisi sertlik ve dayanıklılık, ikincisi aşırı kirlilik. Et veya yiyecek için söylendiğinde pişmemiş veya çok sert olduğunu, çamaşır veya kumaş için söylendiğinde ise çok kirlenmiş olduğunu ifade eder. Her iki kullanım da olumsuz nitelik taşır ve eleştiri amacıyla söylenir. Anadolu'da deri işçiliğinin yaygın olduğu dönemlerden günümüze aktarılan bu deyim somut ve anlaşılır benzetmesiyle dikkat çeker. Günlük konuşmalarda yemek eleştirisi ve temizlik yorumlarında sıkça duyulur. Özellikle ev kadınları arasında çamaşır ve yemek eleştirisi yapılırken bu benzetme oldukça yaygındır ve herkesin kolayca anlayacağı somut bir ifade sunar.
Örnek Cümleler
- Lokantada sipariş ettiği biftek kayış gibi sertti, çiğneyemeyip bıraktı.
- Çocuğun okul önlüğü kayış gibi kirlenmiş, hemen yıkanması gerekiyordu.
- Uzun süre pişmemiş sert et kayış gibi olmuştu, kimse çiğneyip yiyemedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bu deyim iki anlamda kullanılır: birincisi bir şeyin çok sert ve koparılamaz olduğunu, ikincisi ise çok kirli olduğunu ifade eder. Her iki kullanımda da olumsuz bir niteleme söz konusudur.
Yiyecekler için sertlik ve çiğnenemezlik anlatılırken, çamaşır ve kumaşlar için aşırı kirlilik ifade edilirken kullanılır. Günlük konuşmalarda eleştiri amaçlı tercih edilen yaygın bir benzetmedir. Farklı bağlamlarda da anlam değişmeden kullanılabilen yaygın bir ifadedir.
Kayış deriden yapılmış sert bir bağdır ve ne yenilir ne de güzel görünür. Bu nedenle sertlik ve kirlilik gibi istenmeyen nitelikleri anlatmak için seçilmiş ve olumsuz çağrışımıyla yerleşmiştir.