Anlamı
iyilik sevmeyen, karşısındakinin iyi olmasını istemeyen kişi, atacağı bir şeyi diğerine yaramaması için faydalanılamayacak duruma getirir.
Detaylı Açıklama
Kediye bokun kimya demişler üstünü örtmüş atasözü, iyiliksever olmayan ve başkalarının faydalanmasını istemeyen kişilerin, atacakları veya işe yaramaz gördükleri şeyleri bile başkalarına vermek yerine kullanılamaz hale getirdiklerini anlatır. Kedi, dışkısını gömen bir hayvan olarak bilinir ve bu doğal davranış atasözüne temel oluşturmuştur. Kimya kelimesi burada değerli bir maddeyi simgelemekte olup kedinin değersiz şeyi bile paylaşmak istemeyişi abartılı bir biçimde aktarılmaktadır. Toplumda cimrilik ve bencilliğin eleştirildiği bağlamlarda kullanılan bu söz, paylaşma erdeminin önemini dolaylı yoldan vurgular. Özellikle bir kişinin başkalarının yararlanmasını engellemek adına kendi işine yaramayan şeyleri bile saklaması veya kullanılamaz hale getirmesi durumunda bu atasözüne başvurulur ve kişinin bu tutumu ironik biçimde eleştirilir.
Örnek Cümleler
- Eski eşyalarını bağışlamak yerine çöpe attı; kediye bokun kimya demişler üstünü örtmüş hesabı.
- Artık kullanmadığı kitapları kimseye vermeyip bodruma kilitledi, tam da kediye bokun kimya demişler üstünü örtmüş misali.
- İşten ayrılırken projenin dosyalarını sildi; kediye bokun kimya demişler üstünü örtmüş dediğin budur.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Başkalarının faydalanmasını istemeyen kişinin, kendisine bile yaramayacak şeyleri kullanılamaz hale getirmesini ifade eder. Cimrilik ve bencilliğin eleştirildiği bu atasözü, paylaşmaya yanaşmayan ve başkasının faydalanmasını kıskanan kişilere yönelik söylenir.
Bir kişi işine yaramayan şeyleri bile başkalarıyla paylaşmak yerine sakladığında veya kullanılamaz hale getirdiğinde söylenir. Özellikle bencilliğin ve kıskançlığın belirgin olduğu durumlarda eleştirel amaçla kullanılır.
Kimya burada değerli bir maddeyi veya özü temsil eder. Atasözünde kedinin dışkısına kimya denilmesi, değersiz bir şeyin bile kedi tarafından gizlenmesi ironisiyle bencilliği vurgular. Eski Türkçede kimya değerli dönüşümü simgelemektedir.