Anlamı
bir yerin hangi yönde veya geminin nerede bulunduğunu pusula ile ölçmek:
'Uzakta, sancak tarafında, kerteriz ettiğimiz fenerin ışığı bir yanıp bir sönüyor.' -Z. Selimoğlu.
Detaylı Açıklama
"Kerteriz almak" deyimi, denizcilik terminolojisinden gelen bir ifade olup bir yerin yönünü veya konumunu belirlemek amacıyla pusula ya da benzeri araçlarla ölçüm yapmak anlamına gelir. Gemiciler rotalarını çizerken belirli noktaları referans alarak konum tespiti yapar; bu işleme kerteriz almak denir. Osmanlı denizciliğinden gelen bu terim, gemicilerin pusulasıyla belirli noktaların yönünü ölçmesinden doğmuştur. Günlük dilde mecazi olarak bir durumu veya kişiyi dikkatle değerlendirmek anlamında da kullanılabilir, ancak asıl ve birincil kullanımı denizcilik bağlamındadır. Türk denizciliğinin zengin geçmişini yansıtan önemli terimlerden biridir.
Örnek Cümleler
- Kaptan yeni rotayı çizmeden önce kıyıdaki fener kulesini kerteriz aldı.
- Toplantıda yeni müdürü kerteriz almak için sessizce gözlemlemeyi tercih etti.
- Denizciler fırtına öncesinde karaya en yakın noktayı kerteriz alarak güvenli limanı belirledi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bu deyim, bir noktanın yönünü veya konumunu pusula gibi araçlarla belirlemek anlamına gelir. Denizcilikten günlük dile geçmiş olup mecazi olarak birini veya bir durumu dikkatle inceleyip değerlendirmek için de kullanılır.
Denizcilikte konum belirleme sırasında somut anlamıyla kullanılır. Günlük hayatta ise bir kişiyi veya ortamı dikkatle gözlemleyerek analiz etmek, durumu kavramaya çalışmak gibi bağlamlarda tercih edilir.
Osmanlı denizciliğinden gelen bu deyim, gemicilerin pusula ile belirli noktaların yönünü ölçmesi anlamından doğmuştur. Kerteriz kelimesi pusula üzerindeki yön çizgilerini ifade eder ve zamanla mecazi kullanımlar kazanmıştır.