Anlamı
gelirini satın almak, iltizam etmek.
Detaylı Açıklama
Keseneğe almak deyimi, bir gelir kaynağının hasılatını önceden satın almak, yani iltizam etmek anlamında kullanılır. Osmanlı mali sisteminde iltizam, devletin vergi toplama hakkını belirli bir bedel karşılığında özel kişilere devretmesi anlamına geliyordu. Kesenek bu sistemde toplanan verginin götürü bedeli olarak ödenen miktarı ifade ederdi. Deyim tarihî bir kavram olarak Osmanlı ekonomik yapısını yansıtır ve günümüzde daha çok tarihî metinlerde karşılaşılır. Ancak mecazi olarak bir işin gelirini peşin olarak güvence altına almak bağlamında da kullanılabilir. Türk tarih yazımında ve edebiyatında iltizam sistemiyle ilgili anlatılarda sıklıkla geçen bu deyim, devletin gelir toplama yöntemlerini anlatan önemli bir kültürel ifadedir. Günümüzde ise daha çok tarih ve ekonomi alanında akademik çalışmalarda referans olarak yer alan zengin bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Paşa, o yılki hasat gelirini keseneğe alarak hazineye peşin ödeme yaptı.
- Tüccar, çiftliğin üç yıllık gelirini keseneğe aldı ve toprağı işletmeye başladı.
- Keseneğe alan mültezim, beklediğinden az gelir elde edince zarara uğradı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bu deyim, bir gelir kaynağının hasılatını önceden götürü bir bedelle satın almak, yani iltizam etmek anlamına gelir. Osmanlı mali sistemindeki vergi toplama hakkının devralınmasını ifade eder.
Günlük dilde yaygın olarak kullanılmasa da tarihî romanlar, akademik çalışmalar ve Osmanlı dönemi anlatılarında sıkça karşılaşılır. Mecazi olarak bir işin gelirini önceden güvence altına almak bağlamında da duyulabilir.
İltizam Osmanlı Devleti'nde vergi toplama hakkının belirli bir bedel karşılığında özel kişilere satılmasıdır. Kesenek ise bu sistemde ödenen götürü bedeli ifade eder. Keseneğe almak bu iki kavramı birleştiren bir deyimdir.