Anlamı
1) parçalamak, doğramak, ameliyat etmek; 2) ağzına geleni söylemek, ileri geri konuşmak; 3) zorbalıkla korkutmak:
'Nasıl sol elimle sağ elimi kesip biçeceğim?' -R. N. Güntekin.
Detaylı Açıklama
Kesip biçmek deyimi, birden fazla anlamda kullanılan zengin bir ifadedir. Birinci anlamıyla parçalamak, doğramak veya ameliyat etmek demektir. İkinci anlamıyla ağzına geleni söylemek, birini sert biçimde eleştirmek anlamına gelir. Üçüncü anlamıyla ise zorbalıkla korkutmak, tehdit etmek bağlamında kullanılır. Deyim özellikle sözleriyle veya davranışlarıyla çevresini etkisi altına alan, acımasız eleştirilerde bulunan veya güç kullanarak baskı yapan kişiler için tercih edilir. Türk kültüründe hem fiziksel hem sözel şiddeti betimleyen bu ifade, günlük hayatta daha çok ikinci anlamıyla yani dedikodu yapma ve eleştirme bağlamında duyulur. Edebiyatta çatışma sahnelerinde ve toplumsal gerilimi yansıtan anlatılarda karakterlerin sert tutumunu göstermek için sıklıkla kullanılır. Deyim özellikle toplumsal ilişkilerde sözün gücünü ve etkisini vurgulayan çok katmanlı ve zengin bir ifade olarak öne çıkar.
Örnek Cümleler
- Komşu kadınlar oturup birbirlerini kesip biçtiler, kimseyi beğenmediler.
- Cerrah hastayı saatlerce kesip biçerek zor bir ameliyatı başarıyla tamamladı.
- Mahallede kabadayılık taslayıp herkesi kesip biçeceğini söyleyerek korkutmaya çalıştı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bu deyim üç farklı anlam taşır: parçalamak veya ameliyat etmek, birini sert biçimde eleştirip ağzına geleni söylemek ve zorbalıkla korkutup tehdit etmek. Bağlama göre anlamı değişir.
Günlük konuşmalarda en yaygın anlamı birini sert biçimde eleştirmek, dedikodu yapmak ve ağzına geleni söylemektir. Özellikle arkadan konuşma ve acımasız eleştiri durumlarında tercih edilir. Bu anlamıyla deyim toplumsal ilişkilerde sözün gücünü ve etkisini vurgulamaktadır.
Kesip atmak kesin yargıya varmak veya bir bağı koparmak anlamında kullanılırken, kesip biçmek eleştirmek, parçalamak veya korkutmak gibi daha geniş ve çok katmanlı anlamlar taşır.