Anlamı
bir yeri korumak, o yerin güvenilir, sağlam adamı olmak:
'... evime kilit kürek ol diye onun sırtını okşar.' -R. N. Güntekin.
Detaylı Açıklama
Kilit kürek olmak deyimi, bir yerin güvenilir ve sağlam koruyucusu olmak anlamında kullanılır. Kilit ve kürek kapıları güvenle kapatan araçlardır; bir kişinin kilit kürek olması o mekânın emniyetini tek başına sağlayabilecek kadar güvenilir olduğunu gösterir. Bu deyim özellikle ev, dükkân veya bir kurumun korunmasında vazgeçilmez olan sadık ve güvenilir kişileri betimler. Eski Türk toplumunda evlerin güvenliği büyük önem taşırdı ve bu görevi üstlenen kişiler aile içinde saygı görürdü. Deyim, Reşat Nuri Güntekin gibi usta yazarların eserlerinde de yer almış ve edebiyat diline girmiştir. Günlük hayatta güvenilir, sadık ve sorumluluk sahibi kişileri övmek amacıyla kullanılan bu ifade, Türk kültüründe sadakat değerinin önemini yansıtır.
Örnek Cümleler
- Yaşlı kadın yıllardır o evin kilit küreğiydi, her şeyi titizlikle korurdu.
- Patron uzun seyahatlere çıkarken Hasan'ı dükkâna kilit kürek olsun diye bırakırdı.
- Dedem köydeki çiftliğe kilit kürek olmuştu, onun varlığı herkese güven veriyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bu deyim, bir yerin güvenilir ve sağlam koruyucusu olmak anlamına gelir. Bir mekânın güvenliğini tek başına sağlayabilecek kadar sadık ve sorumluluk sahibi olan kişileri betimler. Güvenilirlik ve bağlılık kavramlarıyla doğrudan ilişkilidir.
Bir ev, dükkân veya kurumun korunmasında vazgeçilmez olan güvenilir kişilerden söz edilirken kullanılır. Özellikle mal sahibinin yokluğunda sorumluluk üstlenen sadık çalışanlar veya aile üyeleri için söylenir.
Kilit kürek olmak bir kişinin güvenilir koruyucu rolünü üstlenmesini anlatırken, kilit kürek altına almak bir eşyanın veya mekânın fiziksel olarak kilitlenmesini ifade eder. Birincisi kişiyi, ikincisi eylemi betimler.