Anlamı
1) Kur'an'ı belli kural ve işaretlere göre okumak; 2) okumak:
'Olsa olsa mevzun cümlelerden mürekkep bir parçayı iyi kıraat etmiş olur.' -Y. K. Beyatlı.
Detaylı Açıklama
"Kıraat etmek" deyimi, iki anlamda kullanılır. Birinci ve dar anlamıyla Kur'an-ı Kerim'i tecvit kurallarına uygun biçimde, belli makam ve usullerle sesli okumak demektir; bu kullanım dinî bağlamda özellikle hafızlık geleneği ve cami kültürüyle iç içedir. İkinci ve daha geniş anlamıyla herhangi bir metni sesli olarak okumak, bir yazıyı yüksek sesle ve düzgün biçimde aktarmak anlamına gelir. Yahya Kemal Beyatlı eserlerinde "mevzun cümlelerden mürekkep bir parçayı iyi kıraat etmek" ifadesini kullanarak deyimin bu anlamını örneklemiştir. Osmanlı döneminden itibaren medreselerde öğretilen kıraat ilmi, Kur'an'ın doğru aktarılmasında temel bilimlerden biri olmuştur. Günlük konuşma dilinde yerini büyük ölçüde okumak fiiline bırakmış olsa da edebiyat ve kültür çevrelerinde hâlâ tercih edilmektedir.
Örnek Cümleler
- Ramazan akşamları camide hafız, Kur'an'ı ustalıkla kıraat ederdi ve cemaati derinden etkilerdi.
- Edebiyat hocası şiiri öyle güzel kıraat etti ki sınıftaki herkes nefesini tutup dinledi.
- Küçük çocuk dedesinin yanında Yasin suresini kıraat etmeyi öğrenmeye büyük heves gösteriyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kıraat etmek, sade bir okuma eyleminin ötesinde, metnin belli kurallara, makama ve üsluba uygun olarak sesli biçimde okunmasını ifade eder. Özellikle Kur'an kıraatinde tecvit kurallarına uyulması gerekir. Okumak ise daha genel bir kavramdır ve sessiz ya da sesli her türlü okumayı kapsar.
Evet, özellikle dinî bağlamda Kur'an kıraati ifadesi aktif olarak kullanılmaktadır. Günlük konuşma dilinde ise yerini büyük ölçüde "okumak" fiiline bırakmış olsa da edebiyat ve kültür çevrelerinde özenli, sesli okuma anlamında hâlâ tercih edilmektedir.
Kıraat ilmi, Osmanlı döneminden itibaren medreselerde öğretilen temel bilimlerden biri olmuştur. Kur'an'ın doğru okunması ve aktarılması amacıyla geliştirilen bu bilim dalı, hafızlık geleneğiyle birlikte Türk-İslam kültürünün önemli bir parçasıdır. Günümüzde de diyanet kurslarında öğretilmeye devam etmektedir.