Atasözü

Çalı İdi Çırpı İdi, Evim İdi Ya, Ayı İdi Uyu İdi, Kocam İdi ya Ne Demek?

Anlamı

her ne kadar evim derme çatma, kocam kaba saba idiyse de, bir düzen kurmuş, yaşayıp gidiyordum.

Detaylı Açıklama

Çalı idi çırpı idi, evim idi ya; ayı idi uyu idi, kocam idi ya atasözü, eksikleriyle birlikte sahip olunan bir yuvanın değerini anlatır. Evi derme çatma, kocası kaba saba olsa da kişi bir düzen kurmuş, yaşayıp gitmektedir. Söz iki eşit bölümden kurulur ve her bölüm idi ya ile biter. Bu yineleme, konuşanın elindeki düzene bağlılığını öne çıkarır. Atasözü eksiklikleri yok saymaz; onları açıkça anar ve yine de o düzeni değerli bulur. Söz bir yakınma, bir özlem ya da bir kabulleniş taşıyabilir. O düzenin geride kaldığı bir anda, geçmişe dönüp bakarken de söylenebilir. Bir taşınma, bir ayrılık ya da bir yangın gibi olaylar böyle bir bakışa yol açabilir. Atasözü bir kadının ağzından kurulmuş uzun bir söyleyiştir.

Örnek Cümleler

  1. Yangında evini yitiren yaşlı kadın, eski kerpiç evini anarken çalı idi çırpı idi, evim idi ya, diye iç geçirdi.
  2. Dul kalıp kente taşınan Fatma Hanım, köyünü özleyerek çalı idi çırpı idi, evim idi ya; ayı idi uyu idi, kocam idi ya, dedi.
  3. Boşanan Ayten, komşusuna çalı idi çırpı idi, evim idi ya; ayı idi uyu idi, kocam idi ya, diye dert yandı.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

Çalı çırpı, kuru dal ve odun parçalarıdır; böyle malzemeyle yapılmış bir ev derme çatma bir yapıdır. Ayı benzetmesi ise kocanın kaba saba olduğunu anlatır. Atasözü evin ve eşin bu eksiklerini saklamadan sayar.

Konuşan, evini ve kocasını anan bir kadındır; kocam sözü bunu gösterir. İdi ya sözleri, anlatılan düzenin geride kaldığını sezdirir. Kadın o günlere, evin ve eşin eksikleriyle birlikte bağlılıkla bakar.

Bu atasözü, kocası iyi olmayan bir kadının ne kadar zengin olursa olsun mutlu olamayacağını söyler. Çalı idi çırpı idi atasözündeki kadın ise yoksul bir evde, kaba bir kocayla da bir düzen kurabildiğini anlatır. İki söz, evliliği ve mutluluğu karşıt yönlerden ele alır.