Anlamı
bir kızı evlenmek için ana ve babasından veya yakınlarından istemek:
'Sen kızı kandıracaksın, sonra kaynananla gidip kızı isteyeceksin.' -H. E. Adıvar.
Detaylı Açıklama
"Kız istemek" deyimi, bir erkeğin veya ailesinin, evlenmek istediği kızın ana babasından veya yakınlarından onu evlilik için istemesini ifade eder. Halide Edib Adıvar eserlerinde kız isteme sürecini detaylı biçimde betimlemiştir. Türk evlilik geleneğinin en önemli adımlarından biri olan kız isteme, dünürcü gönderme ve söz kesme sürecinin başlangıcıdır. Geleneksel olarak erkeğin ailesi saygın bir büyüğün eşliğinde kızın ailesini ziyaret eder; kahve ve tatlı ikramının ardından niyet açıklanır. Kızın ailesi hemen cevap vermek yerine düşünme süresi isteyebilir. Modern dönemde gençlerin kendi eşlerini seçmeleriyle form değişse de kız isteme ziyareti saygı gereği hâlâ yapılmaktadır.
Örnek Cümleler
- Ailesini yanına alarak kız istemeye giden delikanlı büyük bir heyecan yaşıyordu.
- Kız istemek için gelen dünürcülere önce çay ve tatlı ikram edilir, sonra söz edilir.
- Annesi oğluna kız istemek için en uygun zamanı ve en kibar sözleri seçmesini öğütledi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Geleneksel olarak erkeğin ailesi, saygın bir büyüğün eşliğinde kızın ailesini ziyaret eder. Kahve ve tatlı ikramının ardından niyet açıklanır. Kızın ailesi hemen cevap vermek yerine düşünme süresi isteyebilir. Olumlu yanıt gelirse söz kesilir ve nişan hazırlıklarına başlanır.
Evet, özellikle şehirlerde gençlerin kendi eşlerini seçmeleri ve ailelerin bu tercihi onaylaması biçimine dönüşmüştür. Ancak kız isteme ziyareti hâlâ saygı ve gelenek gereği yapılmakta, form değişse de öz korunmaktadır.
Türk edebiyatında kız isteme sahneleri hem komik hem de dramatik anlatımlarla yer almıştır. Halide Edib Adıvar, Reşat Nuri Güntekin gibi yazarlar, bu geleneğin toplumsal baskılarını ve duygusal boyutunu eserlerinde detaylı biçimde işlemiştir.