Anlamı
bir daha ortaya çıkamayacak biçimde yok edilmek.
Detaylı Açıklama
Kökü kazınmak deyimi, bir daha ortaya çıkamayacak biçimde tamamen yok edilmek, izinin kalmaması anlamını taşır. Kazınmak fiili bir yüzeyi kazıyarak üzerindeki her şeyi temizlemek eyleminden türetilmiştir; bu nedenle deyim, yok oluşun son derece köklü ve geri dönüşsüz olduğunu vurgular. Bir düşüncenin, geleneğin, topluluğun ya da canlı türünün tarihin derinliklerinde silinip gitmesi bu deyimle anlatılır. Kullanıldığı bağlama göre dramatik bir felaket, kasıtlı bir imha ya da doğal bir yok oluş süreci söz konusu olabilir. Hem tarihi anlatılarda hem de günlük konuşmalarda karşılaşılan deyim, varlığın tamamen sona erdiğini en güçlü biçimde ifade eden sözlerden biridir. Yok oluşun geri dönüşsüzlüğünü anlatmak için başvurulan çarpıcı bir kalıptır.
Örnek Cümleler
- Yüzyıllık orman yangında kökü kazındı; geriye sadece kül yığınları kaldı.
- O dil artık konuşulmaz oldu; kökü kazınmadan önce son konuşanlar da hayatlarını kaybetti.
- Tüm arşivler yakılınca o döneme ait belgeler kökü kazındı; tarihçiler boş eller döndü.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
'Kökü kazınmak' edilgen yapısıyla yok oluşun gerçekleştiğini, sonucun ortaya çıktığını anlatır. 'Kökünü kazımak' ise etken yapısıyla bu yok etme eylemini bizzat yapan bir öznenin varlığını ima eder. Biri sonucu, diğeri eylemi ön plana çıkarır.
Kültürel yok oluşlar, nesli tükenen türler, yıkılan uygarlıklar ya da tamamen ortadan kalkan gelenekler için kullanılır. Somut ya da soyut olsun, bir varlığın tam anlamıyla son bulduğu her durumda bu deyime başvurulabilir.
İzin bile kalmadığını vurgulayan köklü bir yok oluşu anlatır; bu nedenle gerçek bir tam yok oluşu ifade etmek için yerinde ve orantılı bir kullanımdır. Kısmi kayıplar için değil, gerçekten geri dönüşü olmayan yok oluşlar için uygundur.