Anlamı
1) çevrede olup biteni anlamak amacıyla dolaşmak:
'Çevremizi bir kolaçan edelim hele nerde olduğumuzu iyice anlayalım.' -T. Oflazoğlu. 2) bir şeye öğrenmek amacıyla kısaca bakmak, göz atmak.
Detaylı Açıklama
Kolaçan etmek deyimi, iki temel anlamda kullanılır. Birincisi çevrede olup biteni anlamak amacıyla dolaşmak ve gözlemlemek, ikincisi bir şeye öğrenmek amacıyla kısaca bakmak ve göz atmaktır. Her iki anlamda da kontrol etme ve durum değerlendirme vardır. Kolaçan kelimesi Farsça kökenlidir ve gözetleme, gözlem anlamı taşır. Turgut Oflazoğlu gibi yazarlar eserlerinde bu deyimi karakterlerinin çevreyi gözleme eylemini betimlemek için kullanmıştır. Günlük konuşmada bir yere kısaca uğramak ve durumu kontrol etmek anlamında sıklıkla duyulur. Türk toplumunda dikkatli ve gözlemci olmak önemsendiğinden kolaçan etmek değerli bir davranış olarak kabul edilir. Özellikle ev sahiplerinin mülklerini, çiftçilerin tarlalarını ve esnafın dükkânlarını düzenli olarak kolaçan etmesi yaygın bir alışkanlıktır.
Örnek Cümleler
- Çevreyi bir kolaçan edelim de nerede olduğumuzu anlayalım dedi ve yürümeye başladı.
- Her sabah erkenden dükkânını ve çevresini kolaçan ederek güne başlıyordu.
- Komşunun evini kolaçan etti ve her şeyin yolunda olduğunu görünce rahatladı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kolaçan etmek, çevrede olup biteni anlamak amacıyla dolaşmak veya bir şeye kısaca göz atarak kontrol etmek demektir. Gözlem yapma, durumu değerlendirme ve çevreyi kontrol etme anlamlarını taşıyan yaygın bir deyimdir.
Bir yere kısaca uğrayıp durumu kontrol etmek, çevrede neler olduğunu anlamak için dolaşmak veya bir şeye göz atmak gerektiğinde kullanılır. Günlük hayatta, iş yerinde ve güvenlik bağlamında sıklıkla tercih edilir.
Kolaçan, Farsça kökenli bir sözcüktür ve gözetleme, gözlem, denetim anlamlarına gelir. Türkçeye Farsçadan geçmiş ve etmek yardımcı fiiliyle birleşerek deyim olarak kalıplaşmıştır. Günlük dilde yaygın biçimde kullanılmaktadır.