Anlamı
kapkara.
Detaylı Açıklama
Kömür gibi deyimi, bir şeyin ya da kişinin kapkara, son derece siyah ve lekeli bir görünümde olduğunu betimlemek için kullanılan renkli bir benzetmedir. Kömürün yoğun, parlak siyahlığı bu deyimin temel imgesidir. Hem somut hem mecazi bağlamlarda kullanılabilir; bir çamaşırın is tutmuş olması, bir kişinin güneşte yanmış ya da kirlenmiş olması ya da bir yüzeyin siyaha dönmesi bu deyimle anlatılabilir. Söz kimi zaman abartılı bir betimleme olarak mizahi tonda da söylenebilir. Türkçede renk benzetmelerinin yaygın olduğu kalıplar arasında yer alır; doğrudan, hızlı ve görsel bir anlam taşımasıyla dikkat çeker. Günlük dilde yoğun kararma ve kirliliği aktarmanın en etkili yollarından biridir. Günlük dilde yoğun kararma ve kirliliği anlık olarak aktarmanın en etkili söz kalıplarından biridir.
Örnek Cümleler
- Bahçe işinden döndüğünde elleri kömür gibiydi; sabun almadan masaya oturma dedi annesi.
- Güneşte saatlerce çalıştı; sırtı kömür gibi yanmış, soyulmaya başlamıştı.
- Sobayı söndürmeye çalışırken yüzü kömür gibi oldu; gören herkes güldü.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır, derin güneş yanığı, is ya da duman nedeniyle kararma gibi durumlar için de kullanılır. Bunların yanı sıra gecenin kararmasını ya da koyu renk bir nesneyi anlatmak için de başvurulabilir. Önemli olan yoğun siyahlık veya kararma imgesidir.
Renk benzetmesi olarak kullanıldığında genellikle aşağılayıcı bir niyet taşımaz; betimleyici ve nötrdür. Ancak bir kişinin görünümünü aşağılamak amacıyla kullanılırsa bağlam belirleyici olur; niyete ve tona göre anlam değişebilir.
Evet, 'kömürcü çırağına dönmek', 'kömür başa vurmak' gibi deyimler kömür imgesiyle oluşturulmuştur. Kömürün Türk halk yaşamındaki önemi ve yaygın kullanımı bu imgenin dile ne kadar derinden işlediğini gösterir.