Anlamı
aşırı korku yüzünden aklını yitirmek, delirmek:
'Yoksa çocuk, etrafını saran hayaletlerin dehşeti karşısında mutlaka korkudan çıldırırdı.' -R. N. Güntekin.
Detaylı Açıklama
Korkudan çıldırmak deyimi, bir kişinin yaşadığı aşırı korku ve panik nedeniyle kendine hâkimiyetini yitirmesi, ne yapacağını bilmez hale gelmesi ve neredeyse aklını kaybedercesine davranması anlamına gelir. 'Çıldırmak' fiili burada gerçek anlamda akıldan çıkmayı değil, son derece yoğun bir duygusal çöküşü ve kendini tamamen kaybetmeyi ifade eder. Deyim, korkunun insan davranışları üzerindeki yıkıcı ve derin etkisini ile kontrolü kaybetme tehlikesini güçlü biçimde öne çıkarır. Ani şok, tehlikeli bir olay ya da büyük bir tehdit karşısında gösterilen aşırı panik tepkilerini anlatmak için tercih edilen bu deyim, Reşat Nuri Güntekin başta olmak üzere Türk edebiyatının pek çok önemli eserinde de yer almaktadır. Deyim, paniğin insanı nasıl felç edebildiğini çarpıcı biçimde anlatır.
Örnek Cümleler
- Yangını karşısında görünce ne yapacağını bilemeyerek korkudan çıldırdı.
- Geceyi tek başına ormanda geçirmek zorunda kalan çocuk korkudan çıldırdı.
- Siren seslerini duyan kalabalık korkudan çıldırarak her yöne koşmaya başladı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Aşırı korku ve panik nedeniyle kendine hâkimiyetini yitirmek, ne yapacağını bilemez hale gelmek ve adeta aklını kaybedercesine davranmak anlamına gelir. Gerçek bir akıl hastalığını değil, yoğun paniğin yol açtığı kontrolsüzlüğü anlatır.
Hayır, burada çıldırmak mecazi anlamda kullanılmaktadır. Kişinin gerçekten aklını kaybetmesinden değil, korkunun güçlü etkisiyle kendini kontrol edemeyecek ve ne yapacağını bilemeyecek bir duruma gelmesinden söz edilmektedir.
Yangın, deprem, saldırı ya da ani bir tehdit gibi yoğun korku ve panik yaratan olaylar karşısında kontrolü tamamen kaybeden kişileri anlatmak için kullanılır. Hem bireysel hem de kalabalık gruplar için geçerlidir.