Anlamı
1) yetkisini yasalara aykırı yolda kullanmak: Görevlerini kötüye kullandılar. 2) birinin iyi davranışından istenilmeyen yolda yararlanmak:
'O benim dinlemekteki sabrımı, saflığımı kötüye kullandı.' -H. R. Gürpınar.
Detaylı Açıklama
Kötüye kullanmak deyimi, sahip olunan bir yetki, güç, hak ya da güvenin doğru amacı dışında, yasalara, ahlaka ya da kişiye verilen sözlere aykırı biçimde kullanılmasını ifade eder. Hem kamu yönetimi hem de bireyler arası ilişkiler bağlamında yaygın bir kullanıma sahiptir. Yetkiyi kötüye kullanmak özellikle hukuki alanda suç oluşturan bir eylemdir. Birinin saflığını, güvenini ya da iyi niyetini sömürerek kişisel çıkar sağlamak da bu deyim kapsamında değerlendirilir. Türk hukuk ve gündelik dilinde sıkça başvurulan bu deyim, güç dengesizliklerini ve ahlaki ihlalleri tanımlamada işlevsel bir araçtır. Hesap verebilirlik ve şeffaflık ilkeleri bu kötüye kullanımın önündeki en güçlü engellerdir. Hesap verebilirlik ve şeffaflık ilkeleri bu kötüye kullanımın önündeki en güçlü engellerdir; bu değerlerin kurumsal kültüre yerleşmesi zorunludur.
Örnek Cümleler
- Belediye başkanı, makamını kötüye kullandığı gerekçesiyle soruşturmaya alındı.
- Patronunun kendisine duyduğu güveni kötüye kullanan çalışan, şirketten ihraç edildi.
- Annesinin naifliğini defalarca kötüye kullandı; sonunda anne artık ona güvenmemeye başladı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Türk Ceza Kanunu'nda yetkiyi kötüye kullanmak, kamu görevlisinin görevinin sağladığı nüfuzu şahsi çıkar ya da başkalarına zarar vermek amacıyla kullanması olarak tanımlanır. Bu eylem suç sayılır ve cezai yaptırıma tabidir. Yargı, idare ve diğer kamu alanlarında hesap verebilirliğin temelini oluşturan bir kavramdır.
Hayır; bu deyim yetkilerin yanı sıra güven, iyi niyet, saflık, arkadaşlık ve sevgi gibi ilişkisel değerlerin sömürülmesi için de kullanılır. Birinin duygusal açıdan kendisini açmasını fırsatçılıkla sömürmek de kötüye kullanmak kapsamında değerlendirilir. Deyim hem kamusal hem özel alanda geçerlidir.
Kötüye kullanmak deyimi toplumsal güveni sarsan eylemleri tanımlar; bu nedenle sosyal düzenin korunması açısından kritik bir anlam taşır. Yetkiyi ya da güveni kötüye kullananlar hesap vermediğinde toplumsal kurumların meşruiyeti zayıflar. Bu yüzden deyim şeffaflık ve dürüstlük vurgularında sıkça kullanılan bir referans noktasıdır.