Anlamı
kötü davranmak, zarar vermek:
'Kötülük edeni öldürür veya ayetlerin emrettiği cezalardan birini verir.' -F. R. Atay.
Detaylı Açıklama
Kötülük etmek deyimi, bir kimsenin birine ya da bir şeye zarar vermek amacıyla bilerek olumsuz, haksız ya da incitici bir davranışta bulunmasını ifade eder. Bu deyimde kötü niyet belirleyicidir; eylem kasıtlı olarak başkasına zarar vermek ya da onu üzmek amacıyla yapılır. Hem fiziksel hem de manevi zarar verme bu kapsama girer. Türk kültüründe kötülük etmek güçlü bir ahlaki kınama ifadesi olup 'iyilik yap denize at' anlayışıyla çelişen bir tutumu yansıtır. Dini ve geleneksel değerler açısından bu davranış toplumsal ve dini yaptırıma tabi tutulmaktadır. 'Kötülük eden kötülük bulur' ifadesi bu ahlaki yargının halk söylemine yansımasıdır. 'Kötülük eden kötülük bulur' şeklinde halk söylemine yansıyan bu ahlaki yargı, toplumsal vicdanın canlılığını koruma biçimi olarak değerlendirilebilir.
Örnek Cümleler
- Yıllarca iyi davrandığı komşusu ona kötülük etti ve bu durum onu derinden sarstı.
- Hiç kimseye kötülük etmeyen dürüst adam, bu haksızlık karşısında ne yapacağını bilemedi.
- Kötülük eden kişi sonunda hak ettiği cezayı buldu; herkes yaptığının karşılığını görür.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bu iki ifade anlam bakımından neredeyse özdeştir; her ikisi de birine bilerek zarar vermeyi anlatır. 'Kötülük etmek' biraz daha eski ve edebi bir kullanım olarak öne çıkarken 'kötülük yapmak' günlük konuşmada daha yaygındır. Her ikisi de kasıtlı zarar verme eylemini niteler.
İslam ahlakı ve genel olarak Türk kültürel değerleri kötülük etmeyi büyük bir hata ve günah olarak kabul eder. Dini metinlerde kötülük edeni hem dünyada hem ahirette cezalandırılacağı belirtilir. Bu inanç 'kötülük eden kötülük bulur' şeklinde halk söylemine de yansımıştır.
Kötülük etmek deyimi çoğunlukla güven ilişkisinin ihlal edildiği, iyiliğin karşılıksız bırakıldığı ya da kasıtlı olarak birine haksızlık yapıldığı durumlarda kullanılır. İnsanın kendine iyilik yapana bile zarar verdiği durumlarda bu ifade özellikle güçlü bir vurgu taşır.