Anlamı
söylenecek sözü, gelecek haberi sabırsızlıkla beklemek:
'Eski bekçiler ... mahalleyi kollamalı, kim hastadır, kim yatalaktır, kim yüzünü Hazret'e çevirmiş, kimin gözü toprağa bakıyor, bunları bilmeli, kulağı kirişte olmalı.' -R. Akyavaş.
Detaylı Açıklama
Kulağı kirişte olmak deyimi, söylenecek bir sözü ya da gelecek bir haberi sabırsızlıkla, gerilim içinde beklemek anlamına gelir. Kiriş, yaylı silahların ya da müzik aletlerinin ipini ifade eder; gergin ve hazır hâlde bekleyen bu imge, kişinin dikkatini tamamen beklentiye yöneltmesini simgeler. Deyim, kişinin adeta çekilmiş yay gibi gergin ve uyanık biçimde beklediğini çarpıcı şekilde anlatır. Refik Ahmet Akyavaş'ın eserlerinde de yer alan bu ifade, edebiyatta köklü bir yere sahiptir. Özellikle haber, karar ya da açıklama beklentisi içinde olan kişileri anlatmak için kullanılır. Gerginlik, sabırsızlık ve yoğun bir beklenti hâlini tek bir güçlü imgeyle aktaran bu deyim, Türkçenin en renkli ifadelerinden biridir.
Örnek Cümleler
- Sınav sonuçları açıklanmadan önce herkesin kulağı kirişte, heyecandan uyuyamıyorlardı.
- Müzakere masasında saatlerce kulağı kirişte bekleyerek nihayet son kararı duydu.
- Hastalığının sonucunu öğrenmek için günlerdir kulağı kirişte endişeyle bekliyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bir haber, karar ya da söz beklentisiyle gerilim ve sabırsızlık içinde olmak, dikkatini tamamen o beklentiye yöneltmek anlamına gelir. Çekilmiş yay imgesiyle kişinin zihinsel gerginliğini ve hazır oluşunu son derece güçlü biçimde aktarır.
Kiriş, yay silahının ya da müzik aletinin gergin ipidir. Gerilmiş ve harekete hazır hâldeki bu imge, kişinin de tamamen uyanık, duyarlı ve beklenti içinde olduğunu son derece çarpıcı biçimde simgeler.
Önemli bir haber, karar, sınav sonucu ya da beklenen bir açıklama için sabırsızlık içinde beklenilen anlarda kullanılır. Kişinin zihninin tamamen o beklentiye kilitlendiğini, tam anlamıyla tetikte olduğunu anlatır.