Anlamı
başkasına söylenirken kendisi de duymuş olmak:
'Bu gürültüler arasında Vildan'ın bağırarak ve daha ziyade kıymet vererek telaffuz ettiği bazı kelimeler, cümleler kulağıma çalınıyordu.' -P. Safa.
Detaylı Açıklama
Kulağına çalınmak deyimi, başka biriyle konuşulurken ya da etraftaki konuşmalar dinlenirken bir şeyin tesadüfen duyulması, o söze ya da bilgiye kasıtsız biçimde kulak misafiri olunması anlamına gelir. Çalınmak kelimesi, sesin adeta çalınıp istemeden kulağa ulaşmasını anlatır. Deyim, kişinin aktif olarak dinlemediği hâlde çevresinden işittiği bir şeye dikkat etmesini ya da o bilgiyi farkında olmadan edinmesini güçlü biçimde ifade eder. Peyami Safa'nın eserlerinde de yer alan bu ifade, Türk edebiyatında köklü bir yere sahiptir. Hem tesadüfi bilgi edinmeyi hem de bilinçdışı duyumu anlatan bu deyim, Türkçenin işitme ve farkındalıkla ilgili zengin ifadeler dünyasının özgün örneklerinden biridir. Bu deyim, insan zihninin etrafındaki seslere olan seçici dikkatini ve bilincin sesler arasındaki ayrım yapma yeteneğini güçlü biçimde simgeler.
Örnek Cümleler
- Kalabalık ve gürültülü ortamda bile tanıdık birinin adı kulağına çalındı.
- Yan masada fısıltıyla konuşulanlar ister istemez merakla kulağına çalındı.
- Koridorda yükselen hararetli tartışmadan birkaç keskin söz kulağına çalındı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Başka biriyle konuşulurken ya da etraftaki konuşmalar sürerken bir şeyin tesadüfen duyulması, o bilgiye kasıtsız biçimde kulak misafiri olunması anlamına gelir. Sesin istemeden ve beklenmedik biçimde kulağa ulaşmasını güçlü bir imgeyle aktarır.
Çalınmak burada müzik ya da kap hırsızlığıyla değil, sesin adeta kendiliğinden işlenerek kulağa yerleşmesiyle ilgilidir. Bilginin kasıtsız ve kendiliğinden geldiğini, kulağa ulaştığını çarpıcı biçimde anlatır.
Her ikisi de bir bilginin kişiye ulaşmasını anlatır; ancak kulağına çalınmak özellikle tesadüfi ve kasıtsız bir duyum için kullanılırken kulağına gelmek hem kasıtlı hem tesadüfi bilgi iletimi için tercih edilir.