Anlamı
çok utanmak.
Detaylı Açıklama
Kulaklarına kadar kızarmak deyimi, bir kişinin aşırı utanç ya da mahcubiyet duyması sonucunda yüzünün kulaklarına kadar kızarması, yani son derece şiddetli bir utanç yaşaması anlamına gelir. Utanç duyulduğunda yüzün kızarması fizyolojik bir tepkidir; kulaklarına kadar uzanması ise bu utancın ne denli derin ve bunaltıcı olduğunu vurgular. Deyim, insanın duygu yoğunluğunu bedensel bir tepkiyle bütünleştirerek utancı son derece canlı biçimde anlatır. Ağır bir hata, beklenmedik bir mahcup durum ya da büyük bir rezalet karşısında hissedilen derin utancı ifade etmek için kullanılır. Türkçenin beden dilini duygularla harmanlayan zengin deyimler dünyasına önemli bir katkı sunan bu ifade, günlük dilde de çok sık kullanılmaktadır.
Örnek Cümleler
- Toplantıda herkesin önünde yanlış bir şey söyleyince kulaklarına kadar kızardı.
- Tüm sınıfın önünde soruya yanıt veremeyince utancından kulaklarına kadar kızardı.
- Sırrı ifşa edilince kulaklarına kadar kızarmış halde odayı terk etti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Aşırı utanç ya da mahcubiyet duyması sonucunda bir kişinin yüzünün kulaklarına kadar kızarması, yani son derece derin ve şiddetli bir utanç yaşaması anlamına gelir. Duygunun fizyolojik yansımasını abartılı bir şekilde anlatarak utancın boyutunu güçlü biçimde vurgular.
Yüzün kızarması utanç ifadesi için kullanılan yaygın bir imgedir; ancak 'kulaklarına kadar' ibaresi kızarmanın son derece yoğun olduğunu, yüzün tamamını kaplayan ve hatta kulaklara uzanan bir kızarıklığı anlatır. Bu abartma, utancın şiddetini çarpıcı biçimde yansıtır.
Beklenmedik bir mahcup durumda, büyük bir hata yapıldığında, sırrın açığa çıkmasında veya herkesin önünde rezil olma hissinin yaşandığı anlarda kullanılır. Derin utanç ve mahcupluğu anlatmak için son derece güçlü ve canlı bir ifadedir.