Anlamı
insanın kendi yararı her şeyden önemlidir.
Detaylı Açıklama
Kulaktan burun yakın, kardeşten karın yakın atasözü, insanın kendi çıkarını ve yakın akrabalarını her şeyden önde tuttuğunu, kendi yararının başkalarına gösterilen sevgiden daha güçlü olduğunu anlatır. Kulaktan burun yakın ifadesi, insan yüzünde kulak ile burnun birbirine coğrafi olarak çok yakın olmasını esas alır; kardeşten karın yakın ifadesi ise kişinin öz çıkarının ve yakınlarının bağından bile daha güçlü olduğunu vurgular. Atasözü, bencillik ya da pragmatizme olumsuz bir eleştiri değil; insan doğasının bir gerçeği olarak sunulan dürüst bir gözlemi dile getirir. Kişinin önce kendini ve en yakınını kollamasının kaçınılmaz olduğunu anlatan bu söz, Türk halk bilgeliğinin ilginç ve dürüst örneklerinden birini oluşturmaktadır.
Örnek Cümleler
- Mirasta herkes kendi payını öne aldı; kulaktan burun yakın, kardeşten karın yakın derler ya.
- Anlaşmazlıkta herkes kendi tarafını tuttu; kulaktan burun yakın, kardeşten karın yakın.
- Zor günde herkes kendi ailesine koştu; kulaktan burun yakın, kardeşten karın yakın sözü bir kez daha doğrulandı.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
İnsanın kendi çıkarını ve yakın akrabalarını her şeyden önde tuttuğunu, öz yararın sevgi ve kardeşlik bağlarından bile daha güçlü olduğunu anlatır. İnsan doğasındaki pragmatizmi dürüstçe dile getiren, eleştirel olmaktan çok gözlemsel bir atasözüdür.
Yüzdeki kulak ile burnun birbirine çok yakın konumda olduğunu somut bir gerçeklik olarak alır ve bu yakınlığı kardeşlik bağıyla kıyaslar. Ancak karın yani kendi çıkarı bu yakınlıktan bile daha güçlü ve önde gelir demek için kullanılan etkili bir kıyas unsurudur.
Hayır, atasözü bencilliği övmez; insan doğasını gözlemleyen ve gerçekçi biçimde aktaran bir sözdür. Kişinin önce kendini ve en yakınını kollamasının kaçınılmaz bir eğilim olduğunu kabul ederek bunu dürüstçe ifade eden bir halk bilgeliği örneğidir.