Anlamı
1) hayvan koşmaya, başlamak; 2) insan bulunduğu yerden uzaklaşmaya başlamak.
Detaylı Açıklama
Kuyruğu dikmek deyimi iki farklı anlam taşır. İlk anlamıyla, hayvanın koşmaya ya da hızlı hareket etmeye başlaması sırasında kuyruğunu dik tutmasından yola çıkarak bu hareketi betimler. İkinci anlamıyla ise bir insanın bulunduğu yerden ya da bir durumdan hızla uzaklaşmaya, kaçmaya ya da terk etmeye başlamasını ifade eder. Her iki anlamda da deyim, hızlı ve genellikle beklenmedik bir başlangıç hareketini anlatır. Hayvan davranışından insana aktarılan bu mecaz, Türk deyimciliğindeki doğa gözleminin güçlü etkisini yansıtır. Ani bir kaçış ya da sorumsuzca terk etme eylemi bu deyimle hafif eleştirici bir tonla aktarılır. Sorumluluğu bırakıp çekip gitmek anlamı bu deyime zaman içinde eleştirel bir boyut kazandırmıştır.
Örnek Cümleler
- Hipodromda atlar heyecanla kuyruklarını dikti ve beklenen yarış nihayet başladı.
- Toplantı daha bitmeden kuyruğunu dikip kimseye haber vermeden çıkıp gitti.
- İşler zorlaşınca hemen kuyruğunu dikip oradan toz olmayı çok iyi bilirdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Deyim, atlar ya da köpekler gibi hayvanların heyecanlandığında ya da hızlı harekete geçtiğinde kuyruklarını dik tutma davranışından kaynaklanır. Bu fizyolojik tepki, harekete hazır olma ya da aktif hareket etme durumuyla ilişkilendirilir ve deyim de bu gözlemden doğmuştur.
İnsanlar için kullanıldığında çoğunlukla bir ortamdan ya da sorumluluktan kaçmayı, beklenmedik biçimde ayrılmayı anlatır. Özellikle zorlandığında ya da görevini bırakıp kaçan biri için bu deyim hafif alaycı ve eleştirici bir tonla kullanılır.
İnsan davranışı söz konusu olduğunda çoğunlukla olumsuz bir çağrışımı vardır; ani ve sorumsuzca ayrılmayı ima eder. Hayvan davranışı için kullanıldığında ise nötr ya da tanımlayıcı bir anlam taşır, olumsuz bir yargı içermez.