Anlamı
lodos genellikle yağmur getirir.
Detaylı Açıklama
Lodosun gözü yaşlı olur atasözü, lodosun genellikle yağmur getirdiğini, lodos estikten sonra yağış olacağını anlatan bir halk gözlemidir. Gözü yaşlı olmak burada yağmur yağdırmak anlamında mecaz olarak kullanılmıştır; tıpkı ağlayan birinin gözünden yaş akması gibi lodos da gökyüzünden yağmur akıtır. Atasözü, Türk halk meteorolojisinin bir ürünüdür ve nesiller boyu gözlemlenen hava olaylarının dile geçmiş biçimidir. Akdeniz ve Ege bölgelerinde lodos rüzgârı nemli hava kütlelerini taşıdığından gerçekten de yağış olasılığını artırır. Bu bilimsel gerçeklik halk atasözüne dönüşerek kuşaktan kuşağa aktarılmıştır. Söz, doğa olaylarını gözlemleme ve öngörme becerisinin halk dilindeki zarif ifadelerinden biridir. Özellikle çiftçiler ve denizciler için önemli bir hava tahmini aracı olarak yüzyıllardır kullanılmaktadır.
Lodosun Gözü Yaşlı Olur Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Lodos esmeye başladı, lodosun gözü yaşlı olur derler, çıkarken şemsiyeni yanına al.
- Dedem bulutlara bakıp derdi: 'Lodosun gözü yaşlı olur, bugün çamaşır asma yarına bırak.'
- Havanın aniden ısınmasına aldanma, lodosun gözü yaşlı olur, akşama kesin yağmur yağar.
Kökeni ve Hikayesi
Türk halk meteorolojisinin bir ürünüdür. Yüzyıllardır Akdeniz ve Ege kıyılarında yaşayan halkın doğa gözlemlerine dayanır. Lodosun nem taşıyıp yağmur getirdiği gerçeği nesiller boyu deneyimlenerek atasözü biçiminde kalıplaşmıştır.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Evet, büyük ölçüde doğrudur. Lodos güneybatıdan esen nemli bir rüzgârdır ve Akdeniz üzerinden nem taşır. Bu nem yoğunlaşarak yağışa dönüşür. Meteorolojik olarak lodosun ardından yağış olasılığının artması bilinen bir gerçektir ve halk bu gözlemi atasözüne aktarmıştır.
Yağmur yağdırmak anlamında kullanılmıştır. Tıpkı ağlayan birinin gözünden yaş akması gibi lodos da gökyüzünden yağmur düşürür. Bu güzel mecaz, doğa olayını insani bir duyguyla ilişkilendirerek atasözüne şiirsel bir nitelik kazandırır.
Akdeniz, Ege ve Marmara bölgelerinde daha yaygındır çünkü bu bölgelerde lodos sık yaşanır ve etkileri belirgindir. İç Anadolu ve Karadeniz bölgelerinde lodosun etkisi daha az hissedildiğinden atasözü bu bölgelerde daha az bilinir.