Anlamı
tkz. kendini tutamayarak kahkahayla gülmeye başlamak:
'Dersin ciddiliğine bakmadan koyuverdik makaraları.' -A. İlhan.
Detaylı Açıklama
Makaraları koyuvermek, kendini tutamayarak kahkahayla gülmeye başlamak, kontrolsüz biçimde gülme krizine girmek anlamına gelir. Deyim, gülmenin artık bastırılamadığı ve kontrolden çıktığı anı ifade eder. Koyuvermek fiili burada freni bırakmak, tutmayı bırakmak anlamındadır; tıpkı makaranın serbest bırakılmasıyla ipin kontrolsüzce akması gibi gülme de kontrolsüzce patlar. Deyim genellikle ciddi olunması gereken bir ortamda gülmenin bastırılamadığı durumları anlatır. Bir ders sırasında, bir toplantıda veya bir cenazede uygunsuz bir anda gülme krizine girmek makaraları koyuvermek olarak nitelenir. İfade, gülmenin keyifli ama bazen uygunsuz olabilen doğasını yansıtır. Özellikle bastırılmaya çalışılan gülmenin patlamasını anlatan renkli ve esprili bir deyimdir. Türk halk dilinde gülme eyleminin kontrolsüz hâlini anlatan en renkli ve esprili deyimlerden biridir.
Makaraları Koyuvermek (zapt Edememek, Salıvermek) Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Dersin ciddiliğine aldırmadan makaraları koyuverdik, öğretmen şaşkınlıkla bize baktı ama kendisi de güldü.
- Cenazede birinin ayağı halıya takılıp sendelereyince herkes istemeden makaraları koyuverdi, sonra utandılar.
- Toplantıda müdürün farkında olmadan yaptığı komik hata karşısında kendimi tutamayıp makaraları koyuverdim.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Makara serbest bırakıldığında üzerindeki iplik kontrolsüzce açılır ve durdurulamaz. Gülme de bastırılmaya çalışılıp bir anda patladığında aynı şekilde kontrolsüzce devam eder. İpliğin kontrolsüz akışı ile gülmenin kontrolsüz patlaması arasındaki benzerlik bu imgeyi oluşturmuştur.
Gülme eyleminin kendisi olumsuz değildir ancak uygunsuz bir ortamda veya zamanda patladığında sorun yaratabilir. Ciddi bir toplantıda veya acı bir olayda makaraları koyuvermek ayıp karşılanır. Dostlar arasında veya eğlenceli ortamlarda ise doğal ve keyifli bir durumdur.
Kahkaha atmak genel olarak yüksek sesle gülmeyi ifade eder ve nötr bir ifadedir. Makaraları koyuvermek ise bastırılmaya çalışılan gülmenin kontrolden çıkmasını, ani ve patlamalı bir gülmeyi vurgular. İkincisinde kontrol kaybı ve sürpriz unsuru belirgindir.