Anlamı
argo sarhoşluktan sızacak duruma gelmek:
'Bak şu moruğa matiz oluyor gene.' -O. Kemal.
Detaylı Açıklama
Matiz olmak, argo olarak sarhoşluktan sızacak duruma gelmek, aşırı alkol alarak bilinçsiz bir hâle düşmek anlamına gelir. Matiz kelimesinin kökeni tartışmalıdır; bazı kaynaklara göre Rumcadan, bazılarına göre eski Türk argosundan geldiği düşünülmektedir. Deyim, sarhoşluğun ileri derecesini anlatır; matiz olan kişi artık ayakta duramaz, konuşamaz ve çevresini algılayamaz hâle gelmiştir. Leş gibi sarhoş, körkütük sarhoş gibi ifadelerle yakın anlam taşır. Özellikle eski İstanbul meyhanelerini ve esnaf kültürünü anlatan romanlarda sıkça karşılaşılır. Günümüzde argo bir ifade olarak bilinir ancak kullanımı seyrekleşmiştir. Deyim, alkol kullanımının bireysel ve toplumsal etkilerini güçlü bir biçimde yansıtan eski bir İstanbul argosudur ve edebiyatta dönem betimlemesi için kullanılır.
Matiz Olmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Bak şu moruğa, gene matiz oluyor, daha ikinci kadehinde bile kendinde değil.
- Meyhanede matiz olana kadar içip sonra sokaklarda sürünerek eve dönmüşler.
- Arkadaşları onu matiz olmadan evine götürmeye çalıştı ama çok geç kalmışlardı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Sarhoş olmak genel bir ifadedir ve hafiften ağıra her derecede alkol etkisini kapsar. Matiz olmak ise sarhoşluğun en ağır derecesini, bilinç kaybına yakın durumu anlatır. Matiz olan kişi ayakta bile duramaz hâldedir.
Kelimenin kökeni tartışmalıdır. Bazı kaynaklara göre Rumcadan, bazılarına göre eski İstanbul argosundan gelir. 19. yüzyıl İstanbul'unun çok dilli ortamında farklı dillerden alınan argo kelimelerden biri olduğu düşünülmektedir.
Günlük konuşmada oldukça seyrekleşmiştir. Daha çok eski kuşakta ve edebiyatta karşılaşılır. Genç kuşaklar aynı durumu anlatmak için 'leş gibi sarhoş' veya 'körkütük sarhoş' gibi daha yaygın ifadeleri tercih eder.