Anlamı
derslere girmemek için keyfî olarak okula gitmemek, okulu asmak:
'Güzel havada mektebi asamamış bir ilkokul öğrencisi somurtkanlığı ile kafileye katıldım.' -H. Taner.
Detaylı Açıklama
Mektebi asmak, derslere girmemek için keyfî olarak okula gitmemek, okulu asmak anlamına gelir. Mektep, Arapça kökenli bir kelime olup okul demektir. Asmak fiili burada atlamak, gitmemek, kaçırmak anlamında kullanılır. Deyim, öğrencinin kendi iradesiyle derslere katılmama kararı almasını ifade eder; hastalık veya zorunlu bir neden değil, keyfi bir tercih söz konusudur. Öğrenciler genellikle güzel havalarda, sıkıcı derslerde veya arkadaşlarıyla vakit geçirmek için mektebi asar. Bu davranış eğitim disiplini açısından eleştirilir ancak hemen her öğrencinin hayatında en az bir kez yaşadığı bir deneyimdir. Deyim, gençlik anılarında nostaljik bir yere sahiptir. Günümüzde daha çok okulu asmak biçiminde kullanılır; mektebi asmak eski ve edebi bir ifadedir.
Mektebi Asmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Güzel havada mektebi asamamış bir ilkokul öğrencisi somurtkanlığıyla kafileye katıldım.
- Gençliğinde mektebi asıp arkadaşlarıyla sinemaya giden dedem şimdi torunlarına ders çalışmalarını söylüyor.
- Mektebi asıp sahile gitmeyi planlayan çocuklar müdürle karşılaşınca planları suya düştü.
Kökeni ve Hikayesi
Arapça 'mekteb' (yazı yeri, okul) kelimesinden gelir. Osmanlı döneminde okul karşılığı olarak kullanılmıştır. Asmak fiili ise atlamak, gitmemek anlamında halk diline geçmiştir. İki kelimenin birleşimiyle keyfi devamsızlığı anlatan bu deyim oluşmuştur.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Anlam olarak birebir aynıdır. Mektebi asmak daha eski ve edebi bir kullanıma sahipken okulu asmak günlük dilde çok daha yaygındır. Mektep kelimesi Osmanlıca dönemine aittir, okul ise modern Türkçenin terimidir.
Eğitim disiplini açısından olumsuz bir davranıştır çünkü öğrenci eğitim hakkını kendi iradesiyle kullanmamaktadır. Düzenli devamsızlık akademik başarıyı düşürür ve okul kurallarının ihlali disiplin cezası gerektirebilir.
Evet, özellikle yetişkinlerin gençlik anılarını anlatırken nostaljik biçimde kullandığı bir ifadedir. Hemen herkesin hayatında bir kez olsun okulu astığı varsayılır ve bu deneyim gülümsemeyle hatırlanan bir gençlik macerası olarak anlatılır.