Anlamı
üstüne düşmek, yapmak istemek:
'İşte o, meram ettiği zaman etrafındakilere böyle tahakküm ederdi.' -R. N. Güntekin.
Detaylı Açıklama
Meram etmek, bir şeyi yapmaya niyetlenmek, bir işin üstüne düşmek ve onu gerçekleştirmeye kararlı olmak anlamına gelen bir deyimdir. Meram, Arapça kökenli olup istek ve niyet anlamı taşır. Meram etmek, kişinin bir amaca yönelmesini, kararlılığını ve iradesini ortaya koymasını ifade eder. Deyim, genellikle güçlü bir istek ve azim içeren durumlarda kullanılır. Kişi meram ettiğinde o işi mutlaka yapmaya çalışır, geri adım atmaz ve amacına ulaşana kadar uğraşır. Eski Türkçede daha yaygın olan bu ifade günümüzde daha az kullanılmakla birlikte edebiyatta ve ağdalı konuşmalarda hâlâ geçer. İnsan iradesinin gücünü ve kararlılığın önemini vurgulayan kültürel bir değer taşır. Özellikle azimli ve inatçı kişilerin başarı hikâyelerinde bu deyim takdirle birlikte anılır.
Meram Etmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- İşte o, meram ettiği zaman etrafındakilere böyle tahakküm eder, hiç kimse karşı çıkamazdı.
- Bir kez meram ettikten sonra hiçbir engel onu durduramaz, mutlaka sonuca ulaşır.
- Meram etse dağları devirir bu adam, yeter ki bir kere aklına koysun.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
'Niyet etmek' bir işe karar vermenin başlangıcını ifade eder; henüz eyleme geçilmemiş olabilir. 'Meram etmek' ise daha güçlü bir kararlılık ve azim içerir; kişi sadece niyetlenmez, aynı zamanda o işi yapma konusunda ısrarcıdır ve harekete geçmeye hazırdır.
Osmanlıca kökenli 'meram' kelimesi, Dil Devrimi sonrasında günlük dilden yavaş yavaş çekilmiştir. Yerine 'amaç edinmek', 'niyet etmek', 'karar kılmak' gibi daha sade ifadeler tercih edilmektedir. Ancak edebiyatta ve yaşlı kuşağın dilinde hâlâ yaşamaktadır.
Genellikle olumlu bir bağlamda, kişinin kararlılığını ve iradesini vurgulamak için kullanılır. Ancak bazen olumsuz bir ton da taşıyabilir; inatla, zorla veya tahakküm kurarak bir şeyi yapmaya çalışan kişi için de söylenir. Bağlam, deyimin tonunu belirler.