Anlamı
yerleşmek:
'Yârim İstanbul'u mesken mi tuttun / Gördün güzelleri beni unuttun' -Halk türküsü.
Detaylı Açıklama
Mesken tutmak, bir yere yerleşmek, kalıcı olarak bir mekânda ikamet etmeye başlamak anlamına gelen bir deyimdir. Mesken, Arapça kökenli olup ev, konut, ikametgâh anlamına gelir. Deyim, bir kişinin veya ailenin yeni bir yerde yaşamaya başlamasını, orayı yurt edinmesini ifade eder. Edebiyatta özellikle gurbet, göç ve yeni bir hayat kurma temalarında sıkça geçer. Halk türkülerinde sevgilinin uzak bir yerde mesken tutması ayrılık ve hasretin ifadesidir. Günlük konuşmada da kullanılmaya devam eden bu deyim, mekân tutmak ile yakın anlamlıdır ancak mesken kelimesi daha çok konut ve ev anlamını taşıdığından yerleşmeyi daha somut biçimde ifade eder. Göç ve yerleşme kavramlarıyla doğrudan ilişkili olan bu deyim Türk kültürünün temel motiflerinden birini yansıtır.
Mesken Tutmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Yârim İstanbul'u mesken mi tuttun, gördün güzelleri beni unuttun diye yanar türkü.
- Gurbette mesken tutmuş, orada bir hayat kurmuş ve bir daha da dönmemiş köyüne.
- Emekli olduktan sonra Ege'de küçük bir sahil kasabasında mesken tuttu, huzuru orada buldu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çok yakın anlamlıdır ancak küçük bir nüans farkı vardır. 'Mesken tutmak' daha çok ev, konut anlamında yerleşmeyi ifade eder ve kalıcılık vurgusu taşır. 'Mekân tutmak' ise daha geniş anlamlıdır; bir kahvehanede, parkta veya herhangi bir yerde sürekli bulunmak için de kullanılabilir.
Halk türkülerinde genellikle ayrılık ve gurbet temasıyla birlikte kullanılır. Sevgilinin başka bir şehirde mesken tutması, onun artık uzaklarda olduğunu ve kavuşmanın zorlaştığını anlatır. Bu kullanım, Türk halk edebiyatının en duygusal motiflerinden biridir.
Taşınma, göç, emeklilik sonrası yerleşme gibi bağlamlarda kullanılır. Özellikle bir şehirden diğerine taşınan, yurt dışına yerleşen veya kırsal bir bölgede hayat kuran kişiler için söylenir. Edebiyat ve şiirde de hâlâ canlı bir kullanımı vardır.