Anlamı
yüksek sesle uzun uzun haykırmak:
'Bu cevabı alan Şems bir nara atarak kendinden geçmiş ve bir daha Mevlâna'nın peşinden ayrılmaz olmuştu.' -A. H. Çelebi.
Detaylı Açıklama
Nara atmak, yüksek sesle uzun uzun haykırmak, gür ve güçlü bir çığlık koparmak anlamına gelen bir deyimdir. "Nara" kelimesi Farsça kökenli olup yüksek sesli bağırma, haykırma anlamına gelir. Deyim, öfke, coşku, heyecan veya savaş narası gibi farklı duygu durumlarını ifade edebilir. Tarihî anlatılarda savaşçıların düşmana korku salmak için nara atması sıkça betimlenir. Tasavvuf edebiyatında ise dervişlerin vecd hâlinde nara atması ilahi coşkunun ifadesidir. Günlük dilde yüksek sesle bağıran, kontrolsüzce haykıran kişiler için kullanılır. Sesin gücünü ve süresini vurgulayan bu deyim, basit bir bağırmadan daha derin ve uzun bir haykırışı anlatır. Ahmet Hamdi Çelebi'nin aktardığı gibi Şems'in Mevlâna'yı gördüğünde attığı nara, tasavvuf edebiyatının en bilinen sahnelerinden biridir.
Nara Atmak (basmak) Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Kaptan gol atılınca tribünde öyle bir nara attı ki yanındakiler irkildi.
- Mevlâna'yı gören Şems bir nara atarak kendinden geçmiş, artık onun peşinden ayrılmamıştı.
- Kavga eden esnaf çarşının ortasında nara atınca herkes ne olduğunu anlamak için koştu.
Kökeni ve Hikayesi
"Nara" kelimesi Farsça "nâra" (haykırış, çığlık) kelimesinden gelir. Osmanlı ordusunda savaş meydanında düşmana korku salmak için atılan naralar geleneğin önemli bir parçasıydı. Tasavvufta ise vecd hâlindeki dervişlerin naraları manevi coşkunun ifadesi olarak kabul edilmiştir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bağırmak genel anlamda sesi yükseltmektir; kısa, uzun, öfkeli veya neşeli olabilir. Nara atmak ise daha güçlü, daha uzun ve daha derin bir haykırıştır. Nara, göğsün derinliklerinden gelen gür bir sesi ifade eder. Bağırmak günlük ve nötr bir eylemken nara atmak daha dramatik ve çarpıcı bir anı betimler.
Tasavvuf geleneğinde dervişler zikir veya sema sırasında vecd hâline ulaştıklarında nara atarlar. Bu nara, ilahi aşkın ve manevi coşkunun dışa vurumudur. Mevlevi, Bektaşi ve Kadiri tarikatlarında zikir meclislerinde atılan naralar ibadetin doğal bir parçası olarak kabul edilir.
Evet, özellikle kontrolsüzce bağıran, gürültü çıkaran ve çevresindekileri rahatsız eden kişiler için eleştirel bir tonla kullanılır. "Sokakta nara atıp durma" gibi uyarılarda olumsuz bir anlam taşır. Ancak spor, savaş ve tasavvuf bağlamlarında coşku ve güç ifadesi olarak olumlu bir çağrışım yapar.