Anlamı
tembel, kendisine buyurulan işi yapmamak için ya onun yapılmasına ihtiyaç bulunmadığını söyler ya da buyurulan biçimde değil, kendisinin işine gelen biçimde yapmayı önerir.
Detaylı Açıklama
Nasihat istersen tembele iş buyur, tembel bir kişiye iş söylendiğinde onun o işi yapmamak için türlü bahaneler ve gerekçeler ileri süreceği anlamına gelen bir atasözüdür. Tembel insan, kendisine verilen görevi yerine getirmek yerine enerjisini o işten kaçmak için harcar. Bu kaçış sürecinde aslında farkında olmadan iş hakkında pek çok fikir ve öneri sıralar. Atasözü, tembelliğin yaratıcılıkla birleşen ironik yanını gözler önüne serer. İş yapmaktan kaçınanların mazeret üretme konusundaki ustalığını vurgulayan bu ifade, toplumsal bir gözlemin alaycı dile getirilişidir. Eğitimde, aile içi görev dağılımında ve iş ortamında sıkça karşılaşılan bu durumu tek cümlede özetleyen atasözü, Türk halk bilgeliğinin insan davranışını gözlemleme ve ifade etme konusundaki keskinliğinin çarpıcı bir örneğidir.
Nasihat İstersen Tembele İş Buyur Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Oğluna odayı toplamasını söyleyince çocuk saatlerce neden gerekli olmadığını anlattı; nasihat istersen tembele iş buyur.
- Raporu yazmayan çalışan toplantıda alternatif yöntemler sunmaya başlayınca müdür gülümsedi: "Nasihat istersen tembele iş buyur."
- Dedem tarlaya gitmek istemeyen amcam için hep "Nasihat istersen tembele iş buyur" derdi.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Eleştiriyor ancak alaycı ve ironik bir biçimde. Tembelin işten kaçmak için gösterdiği yaratıcılığı fark eder ama bunu bir övgü olarak sunmaz. Asıl mesaj, tembel insanın enerjisini işi yapmaya değil işten kaçmaya harcadığıdır. İroninin altında tembelliğe duyulan kınama açıkça hissedilir.
İş hayatında, eğitimde ve aile içi ilişkilerde hâlâ geçerliliğini korumaktadır. Toplantılarda iş yapmak yerine sürekli yorum ve öneri sunan çalışanlar, ödev yapmak yerine ödevin neden gereksiz olduğunu anlatan öğrenciler ve ev işinden kaçmak için bahane üreten aile üyeleri bu atasözünün modern karşılıklarıdır.
"İşleyen demir pas tutmaz" çalışkanlığı öven zıt anlamlı bir atasözüdür. "Tembele her gün bayram" ise tembelliğin sonuçlarını vurgular. Dünya edebiyatında da benzer gözlemler mevcuttur; İngilizce'deki "If you want something done, ask a busy person" (yaptırmak istersen meşgul birine sor) aynı temayı farklı açıdan ele alır.