Anlamı
1) ne zararı var? 'Dar bir gün gelmiş, birinden üç beş kuruş almışım, bundan ne çıkar?' -M. Ş. Esendal. 2) bir sonuç vermez; 3) nasıl bir yarar umulur?
Detaylı Açıklama
Ne çıkar, üç farklı anlamda kullanılan bir sözdür. Birinci anlamda "ne zararı var, önemli değil" biçiminde bir durumun zararsızlığını belirtir. Memduh Şevket Esendal'ın "Dar bir gün gelmiş, birinden üç beş kuruş almışım, bundan ne çıkar" cümlesi bu kullanımı örnekler. İkinci anlamda "bir sonuç vermez, ne anlamı var" biçiminde bir çabanın boşunalığını ifade eder. Üçüncü anlamda ise "nasıl bir yarar umulur" biçiminde fayda sorgular. Günlük konuşmada en yaygın kullanımı birinci anlamdır ve konuşan kişi bir durumu küçümseyerek veya önemsizleştirerek rahatlatmak ister. Deyim, sorunları küçültme, rahatlatma veya kayıtsızlık gösterme aracı olarak işlev görür. Kısa ve doğrudan yapısıyla anlık tepki olarak söylenir. Üç farklı anlamın aynı kalıpta yaşaması, bağlamın Türkçedeki belirleyiciliğinin bir başka örneğidir.
Ne Çıkar Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Birinden borç almışım eskiden, bundan ne çıkar, hepsini zamanında ödedim zaten.
- Bu kadar uzun süredir uğraşıyorsun ama ne çıkar, sonuç ne yazık ki hep aynı.
- Bir gün geç kaldım sadece, ne çıkar yani bundan, dünya yıkılmadı ya!
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bağlam belirleyicidir. "Bundan ne çıkar" (ne zararı var) hafife alma tonu taşır. "Bu kadar uğraşsan ne çıkar" (sonuç vermez) umutsuzluk tonu taşır. "Benden sana ne çıkar" (ne yarar bekliyorsun) sorgulama tonu taşır. Cümlenin devamı ve konuşanın niyeti anlamı netleştirir.
Birinci anlamda evet; bir durumu küçülterek karşıdakini rahatlatmak için söylenir. "Ne çıkar, bir hata yaptın, düzeltirsin" gibi kullanımlarda teselli işlevi görür. Ancak ikinci anlamda motivasyon kırıcı olabilir; "uğraşsan ne çıkar" gibi kullanımlarda çabanın anlamsızlığı vurgulanır.
Çok yakın anlamlıdırlar ve birbirinin yerine kullanılabilirler. "Ne olacak" daha çok geleceğe yönelik sonucu sorgularken "ne çıkar" daha çok geçmişteki bir eylemin sonucunu hafife alır. "Ne olacak, yaparız" ileriye bakma, "ne çıkar, olmuş bir kere" geriye bakma eğilimindedir.