Anlamı
1) ölmek:
'Nabzı durdu, nefesi durdu galiba.' -Y. Z. Ortaç. 2) mec. şaşkınlık içinde kalmak.
Detaylı Açıklama
Nefesi durmak, ölmek veya mecazi anlamda şaşkınlık içinde kalmak anlamına gelen bir deyimdir. Birinci ve birincil anlamıyla kişinin soluğunun durması, yani ölümü ifade eder. Yahya Kemal Ortaç'ın "Nabzı durdu, nefesi durdu galiba" cümlesi, ölüm anının fizyolojik betimlemesini verir. İkinci anlamda ise büyük bir şaşkınlık veya hayret karşısında kişinin bir an için soluk alamaz hâle geldiğini anlatır. Her iki anlamda da "durmak" fiili hayati bir fonksiyonun kesilmesini ifade eder. Deyim, ölümü doğrudan söylemek yerine fizyolojik bir belirtiyle dolaylı olarak aktarır. Edebiyatta ölüm sahnelerinde ve şaşkınlık anlarında güçlü bir betileme aracı olarak kullanılır. Nabzı durmak deyimiyle birlikte kullanıldığında ölümün gerçekleştiğinin en kesin ifadelerinden birini oluşturur ve tıbbi dilin edebiyata yansımasını somutlaştırır.
Nefesi Durmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Yaşlı adam gece uykusunda nefesi durmuş, sabahleyin oğlu tarafından fark edilmiş.
- Beklenmedik haberi duyunca nefesi bir an durdu, birkaç saniye konuşamadı.
- Doktorlar bütün müdahaleyi yaptı ama hastanın nefesi yine de durmuştu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İkisi de ölümü ifade eder ve sıklıkla birlikte kullanılır: "Nabzı durdu, nefesi durdu." Tıbbi olarak nabzın durması kalp durması, nefesin durması solunum durmasıdır. İkisi birlikte klinik ölümün tanımını oluşturur. Tek başlarına kullanıldıklarında eş anlamlıdırlar.
Büyük şaşkınlık, hayret veya korku anlarında "nefesim durdu" denir. Bu kullanımda gerçek bir ölüm söz konusu değildir; kişi o anki şokun yoğunluğunu abartılı biçimde ifade eder. "Fiyatı duyunca nefesim durdu" gibi kullanımlarda ekonomik şok, "kazayı görünce nefesim durdu" da korku ifade eder.
Ölüm sahnelerinde en çok kullanılan betimlemelerden biridir. Ayrıca gerilim dorukları, beklenmedik dönüşler ve dramatik açılımlar sırasında şaşkınlık ifadesi olarak da tercih edilir. Yaşar Kemal ve Orhan Pamuk'un romanlarında hem ölüm hem şaşkınlık bağlamlarında karşılaşılır.