Anlamı
gereksiz bir telaşa düşürmek.
Detaylı Açıklama
Ortalığı gürültüye vermek, küçük bir aksiliği abartarak panik yaratmak, sahneye lüzumsuz bir telaş sokmaktır. Gürültü sözcüğü deyime yüksek ses imgesi katar; aslında herkes konuşmayı sürdürebilirken biri bağıra çağıra ortamı tedirgin eder. Çocuğunun parmağı çizildiğinde bütün hastaneyi telaşa düşüren anne, ekipten birinin ufak hatasını yönetim kuruluna taşıyan asistan, mahalleye yangın çıktığı söylentisini yayan komşu bu kalıbın tipik karakterleridir. Söyleyenin tonu çoğunlukla eleştireldir; küçük şeyi büyütmenin gereksizliği vurgulanır. Bazen mizahi bir tonla da söylenir; sevimli aceleci karakterler bu kalıbı kendi üstlerine alır ve gülerler. Türkçenin abartıyı eleştiren zengin kalıpları arasında ortalığı gürültüye vermek özellikle ses imgesiyle dikkat çeker; sahne dolu, kalabalık ve sesli olduğu için söz okuyana sahneyi anında canlandırır.
Ortalığı Gürültüye (patırtıya) Vermek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Çocuğunun parmağındaki ufak çizik için ortalığı gürültüye veren anne hastane acilini ayağa kaldırdı, doktor sakince bir yara bandı yapıştırıp gönderdi sonunda.
- Asistan patronun masasındaki tabak gürültüsünü iftira sandı, ortalığı gürültüye verdi, ertesi gün toplantıda yanlış anladığını söyleyerek mahcup özür diledi.
- Komşunun balkonundaki dumana yangın diye ortalığı gürültüye veren amca itfaiyeyi çağırttı, oysa karşı evdeki ufak bir mangal akşamı kokutuyordu sadece.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Olay yapmak küçük konuyu büyük göstermenin daha sözel hali; ortalığı gürültüye vermek ise daha sahne tutmaya yönelik aktiftir. Birinde lafla mesele büyütülür, diğerinde bağırış çağırışla ortam kalabalıklaşır. İki kalıp da abartıyı eleştirir ama gürültüye vermek daha sesle ilişkilidir; sahne dolu, kalabalık ve telaşlıdır.
Evet. Yakın çevre içinde sevimli aceleci karakterler için bu kalıp gülerek söylenebilir. Annem her küçük şeyde ortalığı gürültüye verir cümlesi şefkat ve sevgi karışımı bir tonla duyulur. Yine de yabancılarla, hassas anlarda söylendiğinde sertliği geri döner. Bağlama göre anlam ve ton birlikte değişir; bu deyimin esnek bir tarafıdır.
Karşı tarafın gerçekten yaşadığı endişe yerinde olduğunda bu kalıbı kullanmak kırıcı olur. Çocuğunun sağlığından endişe eden anneye ortalığı gürültüye verdin demek empati eksikliği doğurur. Endişe meşrulaştığında deyimin eleştirel tonu yerini destekleyici bir cümleye bırakmalıdır. İletişim becerisinin inceliklerinden biridir bu.