Anlamı
toplum içindeki karışıklık yok olmak, tedirginlik kalmamak, maddi durum düzelmek:
'Ben de ödünç para bulsam hiç düşünmeden alırım. Ortalık elbet düzelir, öderim.' -M. Ş. Esendal.
Detaylı Açıklama
Ortalık düzelmek, hem sosyal karmaşıklığın hem ekonomik darboğazın hem de aile içi gerginliğin yavaş yavaş geride kaldığı genel iyileşmeyi anlatır. Esendal'ın ben de ödünç para bulsam hiç düşünmeden alırım, ortalık elbet düzelir, öderim cümlesi tipik bir sahnedir; karakter şimdiki sıkıntıyı geleceğin iyimser tablosuyla kapatmaya çalışır. Buradaki düzelmek toplam tabloyu kapsar; tek bir konu değil, hayatın çeşitli alanlarındaki sıkışıklığın aynı anda gevşemesidir kastedilen. Savaş sonrası ekonomik toparlanma, salgın sonrası sosyal hayatın canlanması, aile içi uzun gerginliklerden sonra herkesin yeniden bayram yapması bu kalıbın doğal sahneleridir. Söz hem geçmişin sıkıntısını kabul eder hem geleceğe umutla bakar; bu çift yönü onu halk dilinin en sıcak iyimserlik ifadelerinden biri yapar.
Ortalık Düzelmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Ben de ödünç para bulsam hiç düşünmeden alırım, ortalık elbet düzelir, öderim diyerek karşımdakine güven vermeye çalışıyordum o günlerde.
- Salgın yılları geride kaldı, ortalık yavaş yavaş düzeldi, kafeler tekrar doldu, çocuklar parklarda eskisi gibi koşturmaya başladılar sevinçle.
- Aile bireyleri arasındaki o uzun küslük dönemi sonunda bitti, ortalık düzeldi, bayramda hepimiz aynı sofranın etrafına yeniden oturabildik.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Ekonomik krizden çıkış, savaş sonrası toparlanma, salgın sonrası normalleşme ve aile içi uzun gerginliklerden çıkış için söylenir. Bunlar tek bir olayla değil, zaman içinde yavaş yavaş düzelen genel tablolar olduğu için ortalık kelimesinin kapsayıcı tonu uygundur. Tek bir hastanın iyileşmesi için bu kalıp tercih edilmez; orada şifa bulmak gibi daraltılmış kalıplar geçer.
Karakter hem kendine hem konuştuğu kişiye umut aşılamaya çalışıyor; mevcut sıkıntıyı gelecek umuduyla kapatıyor. Borç alma sahnesinde bu cümle güvence işlevi görür; ortalık düzelecek, ben de öderim diyerek aldığı parayı meşrulaştırır. Halk dilinin küçük günlük sahnelerden alınan bu örnekler kalıbın gerçek hayatta nasıl yaşadığını gösterir.
Yatışmak öfkenin, kargaşanın gerilim olarak düşmesini anlatır; düzelmek ise yapısal bir iyileşmeyi. Sokak çatışması yatışır ama ekonomi düzelir. Aralarındaki bu nüans önemlidir. Yatışma anlık bir sakinleşme, düzelme ise uzun süreli bir toparlanmadır. Söyleyenin neye vurgu yapmak istediği hangi kalıbı seçeceğini belirler.