Anlamı
söylemek, ileri sürmek:
'İşte bu söz üzerinedir ki Servet Bey, apartmana çıkmak emelini ciddi bir tasavvur hâlinde ortaya atmıştı.' -Y. K. Karaosmanoğlu.
Detaylı Açıklama
Ortaya atmak, bir konuyu, fikri ya da teklifi gizlilikten çıkarıp herkesin önüne koymaktır. Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun Servet Bey, apartmana çıkmak emelini ciddi bir tasavvur hâlinde ortaya atmıştı cümlesi bu kalıbın klasik bir kullanımıdır; bir fikir önce sadece bir kişinin zihninde dolaşmış, sonra masaya konup tartışmaya açılmıştır. Toplantılarda yeni proje önerileri ortaya atılır, ailelerde önemli kararlar ortaya atılır, akademik konferanslarda yeni teoriler ortaya atılır. Atmak fiili biraz cesur, biraz da risk alıcı bir tona sahiptir; fikir ortaya atıldığında artık geri çekilmesi zordur, eleştiriye veya kabule açıktır. Bu yüzden kalıbı seçmek konuşmacının fikrini paylaşmaktan çekinmediğini, tartışmayı göze aldığını gösterir; sahneye fikir atan kişi onun düşeceği zemini de göze almış demektir.
Ortaya Atmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Servet Bey, apartmana çıkmak emelini ciddi bir tasavvur hâlinde ortaya atmıştı, aile birkaç hafta boyunca bu fikrin etrafında konuşmaktan başka şey yapmadı.
- Toplantıda yeni proje fikrini ortaya atan genç çalışana ekip başta tedirgin baktı, ama plan detaylandıkça herkes desteklemeye başladı kararlı şekilde.
- Konferansın son oturumunda Profesör Yılmaz yeni teorisini ortaya attı, salon birkaç saniye sessiz kaldı, sonra alkış sesleri ardışık olarak yükseldi sıralarda.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Atmak hem cesur hem risk alıcı bir hareketi çağrıştırır. Top atılır, taş atılır, soru atılır; her birinde belirsiz bir hedef vardır. Fikir ortaya atıldığında nereye düşeceği önceden bilinmez; kabul de görebilir, ret de yiyebilir. Bu kalıp konuşmacının çekingen değil aktif olduğunu, fikrini paylaşmaya hazır olduğunu gösterir. Toplantı dilinde bu cesaret takdir görür.
Teknik olarak fikir geri çekilebilir; tutanaktan çıkartılır veya konuşmacı vazgeçtiğini söyler. Ama sosyal hafıza çoğunlukla geri çekilmeyi tam olarak silmez; bir fikir ortaya atıldığı an artık tartışma dağarcığına girmiştir. Bu yüzden ortaya atmak yapılmadan önce iyi düşünülmesi gereken bir hamledir; gerekirse ortaya atmak yerine ima etmek tercih edilir.
Masaya getirmek daha resmi, planlı bir paylaşımı anlatır; ileri sürmek daha argüman kurma odaklıdır. Ortaya atmak ise daha spontane, ilk paylaşım anını yakalayan bir cümledir. Bir akademik makale masaya getirilir, bir öneri ileri sürülür, ama bir fikir tartışma anında ortaya atılır. Bu nüanslar konuşmacının niyetine göre seçilir.