Anlamı
delilleriyle göstermek, ispat etmek:
'Bu işteki uygunsuzluğu daha iyi ortaya çıkarmak için bir mukayese yapalım.' -N. Hikmet.
Detaylı Açıklama
Ortaya çıkarmak, gizli kalmış bir gerçeği belgelerle, kanıtlarla, mukayeselerle açığa kavuşturmaktır. Nazım Hikmet'in bu işteki uygunsuzluğu daha iyi ortaya çıkarmak için bir mukayese yapalım cümlesi tipik bir kullanımdır; konuşmacı somut karşılaştırma yöntemiyle gizli olanı görünür hale getirmeyi önerir. Araştırmacı gazetecilik bu kalıbın en parlak alanıdır; aylar süren takip sonunda yolsuzluk ortaya çıkarılır. Akademik dünyada yanlış teorilerin geçersizliği deneylerle ortaya çıkarılır; mahkemelerde dolandırıcılığın detayları belgelerle ortaya çıkarılır. Sözün gücü çabaya verilen değerden gelir; bir şeyi ortaya çıkarmak emek ve cesaret gerektirir. Söyleyenin tonu çoğunlukla takdir doludur; gerçeği gizli olandan kurtaran kişiye saygı duyulur. Adalet arayışının somut bir karşılığıdır kalıp; bilimin ve gazeteciliğin omurgasında dururveya hukukun pek çok davasında belirleyici bir rol oynar.
Ortaya Çıkarmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Bu işteki uygunsuzluğu daha iyi ortaya çıkarmak için bir mukayese yapalım diyordu Nazım Hikmet, somut karşılaştırma her zaman gizliyi açığa çıkarır gerçekten.
- Gazeteci üç yıl süren araştırması sonunda belediye ihalesindeki yolsuzluğu ortaya çıkardı, savcılık dosyayı incelemeye aldı ve birkaç tutuklamaya gitti hızla.
- Üniversitedeki yeni deneyler eski enerji teorisinin eksikliğini ortaya çıkardı, dergi makaleyi yayımladı ve fizik camiasında uzun süreli bir tartışma başladı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Araştırmacı gazetecilik gizli olanın açığa çıkarılması üzerine kurulu bir alandır. Aylar hatta yıllar süren takip, belge toplama, tanık dinleme süreçleri sonunda yolsuzluklar, dolandırıcılıklar, gizli ilişkiler ortaya çıkarılır. Türk gazetecilik tarihinde Watergate türü olaylar olmasa da yerel ölçekte sayısız haber bu kalıba dayanır. Söz adalet arayışının dilsel motorudur.
Dökmek sıvının birden boşalmasıdır, çıkarmak ise saklı olanın yavaş yavaş görünür hale getirilmesidir. Bir gazeteci yıllarca araştırıp gerçeği ortaya çıkarır; aile içi sırlar ise bir tartışmada bir anda ortaya dökülür. Çıkarmak emek vurgulu, dökmek anlık. İki kalıp birbirine yakın görünse de bu süre farkı belirleyici bir nüans yaratır cümle seçiminde.
Yolsuzluklar, gizli ilişkiler, sahte belgeler, bilimsel yanlışlıklar, tarihsel hatalar, sahnedeki sahte performanslar bu kalıbın hedef konularıdır. Söyleyen kişi araştırmacının veya hakemin emeğini takdir eder; sahte olanın gerçek olduğu sanılmasına son verilmiştir. Adalet, bilim, tarih, eğitim alanları bu kalıbın en doğal yerleridir; halk dili buradan günlük konuşmaya da geçer.