Anlamı
olumsuz sonucu yavaş yavaş ortaya çıkmak:
'Dur bakalım daha hele, o içtiklerinin acısı bir bir çıkacak ortaya.' -M. İzgü.
Detaylı Açıklama
Ortaya çıkmak, gizli ya da bilinmeyen bir gerçeğin zamanla kendiliğinden görünür hale gelmesidir. Muzaffer İzgü'nün dur bakalım daha hele, o içtiklerinin acısı bir bir çıkacak ortaya cümlesi tipik bir kullanımdır; kişinin yaptığı yanlışların etkileri bir gün mutlaka görünür olur. Bu kalıbın özünde halk inancında zaman ve adalet arasındaki bağ vardır; bir şey ne kadar gizlenirse gizlensin, zaman onu er ya da geç açığa çıkarır. Eski dolandırıcılığın belgelerinin yıllar sonra arşivden çıkması, çocukluk travmasının yetişkinlikteki davranışlarda belirmesi, satın alınan eski evin altındaki sızıntının zamanla duvarda fark edilmesi bu kalıbın doğal sahneleridir. Ortaya çıkarmak ise aktif bir eylem gerektirir; bu kalıp aksine çoğunlukla edilgen, kendiliğinden gerçekleşen bir açığa çıkışı anlatır.
Ortaya Çıkmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Dur bakalım daha hele, o içtiklerinin acısı bir bir çıkacak ortaya, sabırsız olma, hayat her yaptığının karşılığını zamanla mutlaka önüne koyar.
- Yıllar önce yapılan o evin altındaki sızıntı sonunda ortaya çıktı, kat malikleri toplandı ve tadilat masraflarını paylaşmak için karar aldılar hemen.
- Çocuğun davranışındaki değişikliğin nedeni okul ortamından geliyormuş, sınıf öğretmeniyle yapılan görüşmede durum yavaş yavaş ortaya çıktı sonunda.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Halk inancında bir şey ne kadar gizlenirse gizlensin zaman onu mutlaka açığa çıkarır düşüncesi yaygındır. Bu felsefi inanç kalıbın özünde yatar. İzgü'nün cümlesi de bu inancı çarpıcı biçimde dile getirir; yapılan yanlışın bedeli mutlaka ödenecektir, gerçek yüzü mutlaka görünecektir. Halk dili bu sabırlı bekleyişi sözel olarak korur ve aktarır.
Çıkarmak aktif bir eylemdir; bir kişinin emek vererek gerçeği açığa çıkarması anlamı taşır. Çıkmak ise edilgen ve kendiliğinden bir görünürlük kazanmadır; gerçek zamanla kendi kendine ortaya çıkar. Gazeteci yolsuzluğu ortaya çıkarır; ama zaman içinde başka bir yolsuzluk kendi kendine ortaya çıkar. Bu fark cümle seçiminde belirleyicidir.
Yıllar sonra ifşa olan eski sırlar, satın alındıktan sonra fark edilen yapı kusurları, başlangıçta gizlenen tıbbi rahatsızlıkların ileri evrelerde belirmesi, çocuk yaşta yaşanan deneyimlerin yetişkinlikte davranışa yansıması gibi durumlar bu kalıbın doğal yerleridir. Zaman içinde gerçeğin kendiliğinden belirdiği her sahne bu deyimin çağrıldığı andır.