Anlamı
içecek çok soğuk olmak.
Detaylı Açıklama
Otuz iki dişe keman çaldırmak, içilen bir şeyin o kadar soğuk olduğunu, dişlerin titremesiyle adeta yay çekilen tellerden ses çıkarttığını anlatan eski bir halk benzetmesidir. İnsanın ağzındaki tam diş sayısı olan otuz iki ile keman çalmanın titrek ve sürekli hareketi birleşince çarpıcı bir görsel doğar. Genellikle yaz öğleninde buzdolabından çıkmış ayranı, küçük dükkanın tahta dolabında saklanmış soğuk şerbeti ya da dağ yamacındaki çeşmenin pınarını içerken bu söz duyulur. Yaşlı kuşakta hala canlı bir kullanım vardır; genç kuşak ise bunu daha çok eski roman ve hikayelerde görür. Mizahi bir tonu vardır; içecek soğuktur ama sözde küçük bir abartı yapılarak keyif anı paylaşılır.
Otuz İki Dişe Keman Çaldırmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Sıcak ağustos günü kuyudan çekilen şu ayranı bir içsen, otuz iki dişe keman çaldırır, başka bir serinlik tanımayacaksın yıllarca.
- Dağ çeşmesinden avucuyla su içen dedem otuz iki dişe keman çaldırırmış derdi, beni de bir gün yaylaya götüreceğine söz vermişti.
- Açtı buzlukteki şişeyi, ilk yudumda yüzü buruştu, gerçekten otuz iki dişe keman çaldırmış, sonra gülerek hepimize uzattı kadehleri.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İnsanın ağzındaki tam diş sayısı yetişkinlikte otuz ikidir; akıl dişleri de dahil edilince bu sayıya ulaşılır. Halk benzetmesi bu somut sayıyı alıp ağzın tamamının soğuktan titrediği abartılı bir resme dönüştürür. Sayının yuvarlak olmaması, deyime gerçekçi ve dolayısıyla daha vurucu bir çağrışım kazandırır.
Keman yayının teller üzerindeki sürekli ve titrek hareketi, soğuktan çenenin titremesine çok benzer. Hem ses çıkarır hem hızlıdır. Türk halk edebiyatında müzik aletleriyle yapılan benzetmeler azdır; bu yönüyle deyim hem nadir hem akılda kalıcı bir görsel sunar.
Ayran, kuyu suyu, dağ çeşmesi suyu, eski usul soğutulmuş limonata ve şerbet için söylenir. Modern dönemde buzlu kola ve içme suyu için de kullanılır; ama deyimin asıl tadı, soğutucu olmadan tabiat yoluyla soğuyan içecekleri tarif ederken ortaya çıkar.