Anlamı
sp. 1) bir yarışmayı kazanmak için belirli bir taktik uygulamak; 2) mec. hile yapmak.
Detaylı Açıklama
Oyun kurmak iki yüzü olan bir deyimdir. Spor sahasında olumlu bir karşılığı vardır; bir maçı kazanmak için takımın hareket düzenini, pas akışını, hücum yönünü tasarlamak demektir. Basketbolda playmaker yani oyun kurucu mevkii bu işlevin adıdır; takım onun pasıyla şekillenir. Futbolda orta saha oyuncusu, voleybolda pasör oyun kurar. Mecazi anlamda ise eleştirel bir hava taşır; arkadan iş çevirmek, başkasını tuzağa düşürmek için gizli bir plan örmek anlamına gelir. Bu ikinci kullanımda söyleyenin tonu kötülük sezmiş olur. İki anlam arasındaki köprü plan kurmaktır; biri açık ve takdir gerektiren bir plan, diğeri gizli ve kınanan bir plan. Bu nedenle deyim hem spor sayfalarında hem polisiye romanlarında sıkça karşımıza çıkar.
Oyun Kurmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Basketbol takımının yeni transferi sahaya çıktığı andan itibaren mükemmel oyun kurdu, ekip onun pasıyla yeniden hücumda akıcılığa kavuştu.
- Yıllarca yanında çalıştığı patronuna karşı sessiz sessiz oyun kurmuş, sonunda yönetim kuruluna ulaştığında bütün belgeler hazırdı önceden.
- Antrenör yeni teknik direktörden oyun kurma anlayışını öğrenmek için saatlerce maç kasetleri izliyordu masasında, gözleri yorgun ama ışıltılıydı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Basketbol başta olmak üzere takım sporlarında oyun kurucu, topu çoğu zaman elinde tutan ve takımın hücum düzenini başlatan oyuncudur. Pas dağıtır, ritmi belirler, savunmanın açıklarını okur. Sahanın görüntülü beyni sayılır. Türk sporundan Hidayet Türkoğlu ve Ergin Ataman dönemi pasörler bu rolün tanınmış örnekleridir.
Anlık bir aldatmaca değil, planlı ve süreli bir kurguya işaret eder. Tek bir yalan oyun kurmak değildir; ama belgeleri yavaş yavaş toplamak, tanıkları önceden konuşturmak, baskı yapacak figürleri sıraya dizmek oyun kurmak sayılır. Bu yüzden polisiye romanlarında suçlu portresi çizilirken sıklıkla kullanılır.
Oyun yapmak tek bir hile veya tek bir hamleye işaret eder; oyun kurmak ise bir sistem, bir tasarım, birden çok hamleyi içeren plan demektir. Yapmak anlık bir eylem, kurmak ise yapısal bir süreçtir. Aralarındaki bu nüans deyimin doğru kullanımında belirleyicidir.