Anlamı
çok para, özveri, emek gerektirmek, kolay elde edilememek veya zarara, sıkıntıya yol açmak:
'Bir tecrübe geçirmek, sana müthiş pahalıya mal oldu.' -P. Safa. 'Bu gözü peklik, bu aşağılık anlaşma bana pahalıya patlayabilir.' -İ. Aral.
Detaylı Açıklama
Pahalıya patlamak (mal olmak, oturmak) deyimi, başlangıçta öngörülenden çok daha fazla bedel ödenmesi, ağır bir karşılığa katlanılması durumunu anlatır. Peyami Safa'nın 'Bir tecrübe geçirmek, sana müthiş pahalıya mal oldu' cümlesi, sözün hem maddi hem manevi karşılıklar için kullanılabileceğini gösterir. Yanlış bir yatırım, hatalı bir kararla yaşanan büyük kayıp, başkasına güvenip aldatılma, bir eğlence için göze alınan yüksek masraf, dikkatsizlikten doğan kazalar bu deyimin geçtiği yerlerdir. Söz bir uyarı tonuyla kullanıldığında çoğu zaman geç kalınmış bir pişmanlığı söyler; gelecek için tedbir alınması gerektiğini sezdirir. Halk dili bedelin ağır olduğunu vurgulayarak hesap kitap yapmayı temel bir ihtiyat olarak öğütleyen güçlü bir araç sunar.
Pahalıya Patlamak (mal Olmak, Oturmak) Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Lüks bir otomobilin küçük tamirinin pahalıya patladığını öğrenen amca üzgün üzgün cebinden kartını çıkardı.
- Yurt dışı eğitim için başvuru yapan aile masrafların pahalıya patladığını anladıklarında alternatif kanallar arayışına girdiler, sonunda yarı burslu bir program bulup hayalini gerçekleştirdiler.
- Hızlı kazanç için kripto yatırımına giren genç piyasanın çöküşüyle yatırımın pahalıya patladığını gördü.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Patlamak Türkçede ani, şiddetli, beklenmedik bir olay anlamı taşır; havai fişek patlar, balon patlar, bomba patlar. Halk dili maliyetin ani büyümesini bu fiille çarpıcı biçimde ifade eder; sıradan bir pahalılık değil sürpriz bir maddi şok söz konusudur. Söz duyumsal olarak kişiyi maliyetin ne kadar büyük bir patlama yarattığı hissine sokar.
Pahalıya gelmek daha sade bir maliyet aşımını anlatır; bedel sandığından biraz yüksek çıkmıştır. Pahalıya patlamak ise daha sertçe ve daha şokedici bir maliyet artışını ifade eder; kişi beklediğinin çok ötesinde bir rakamla karşılaşmıştır. Halk dili iki yoğunluk düzeyini iki ayrı kalıba dağıtarak konuşmacıya nüans seçimi sunar.
Modern risk yönetimi olası maliyetlerin alt sınırını değil üst sınırını da hesaplamanın önemini vurgular; pahalıya patlama riski olan kararlarda titiz bir analiz yapmak gerekir. Atasözü bu modern yönetim ilkesini halk diliyle yakalamıştır. Söz dinleyiciyi maliyetin patlayabileceği durumlara karşı uyarır; halk bilgeliği pratik bir risk farkındalığı aracıdır.