Anlamı
para yetişmemek:
'Emine göğsünün altından çıkardığı rutubetli bir meşin çantanın orta gözünü açtı, hesapladı, kırk para çıkışmıyordu.' -R. H. Karay.
Detaylı Açıklama
Para çıkışmamak deyimi, kişinin elindeki paranın yapılması gereken harcamaya veya borçlanmaya yetişmediği, eksik kaldığı durumları anlatır. Refik Halit Karay'ın 'Emine göğsünün altından çıkardığı rutubetli bir meşin çantanın orta gözünü açtı, hesapladı, kırk para çıkışmıyordu' cümlesi sözün edebî bir örneğidir. Söz, ekonomik sıkıntının küçük ama can yakıcı anlarını yansıtır; özellikle düşük gelirli ailelerin günlük yaşamında sıkça duyulur. Pazarda fiyat artışları karşısında alışveriş listesini kısaltmak zorunda kalan aileler, kira ödemesinde tıkanan kiracılar, fatura ödemelerinde zorlanan emekliler bu deyimle anılır. Türkçenin yoksulluk dilini incelikli ve eleştirisiz biçimde dile getiren bir ifadedir. Söz, çağdaş yoksulluk ve ekonomik eşitsizlik tartışmalarında halkın incelikli gözlem keskinliğini dile getiren temel bir karşılıktır.
Para Çıkışmamak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Pazardan istediği ürünleri alamayan ev hanımı parası çıkışmadığı için listesini gözden geçirdi, en gerekli olanları seçti, sebze meyveye öncelik verdi, lüks tüketimi sonraki haftaya erteledi.
- Çocuğunun ihtiyaçlarını tam karşılayamayan dul kadın para çıkışmadığını fark edince mahalle yardımlaşma derneğine başvurdu, küçük destek alarak temel ihtiyaçları sağladı, ailesi minnetle sürdürdü.
- Ay sonunda bütçesi tükenen emekli amca para çıkışmadığını fark edip gider alışkanlıklarını gözden geçirdi, küçük tasarruflar yaparak ekonomik dengeyi yeniden kurmaya başladı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çıkışmak Türkçede bir miktara yetişmek, bir hedefe ulaşmak anlamı taşır; istenen büyüklüğe varmak demektir. Çıkışmamak ise bunun olumsuzudur; istenen miktara yetişememek söze döker. Halk dili para çıkışmamak kalıbında bu zengin fiille finansal yetersizliği somut biçimde ifade eder; söz duyumsal olarak elde olan paranın istenen hedefi karşılayamadığı bir tabloyu zihinde canlı tutar.
Türk halk dili ekonomik zorluk anlatımında zengin bir söz dağarcığına sahiptir; para çıkışmamak, on para on aslanın ağzında, ekmek elden su gölden gibi kalıplar bu dağarcığın parçalarıdır. Halk dili sıkıntılı dönemlerin sözel bir aynası olarak iş görür; söz kuşaklar arasında ekonomik bilincin aktarımına aracılık eder.
Modern bütçe yönetimi gider ile gelir dengesinin sürdürülebilirliği üzerine kuruludur; para çıkışmadığında acil önlem alınması gerekir. Halk dilinin para çıkışmamak kalıbı bu modern finansal kavramın köklü bir öncüsüdür; söz dinleyiciyi finansal disipline çağırır. Halk bilgeliği modern finansal eğitimle örtüşür; söz çağdaş hayatta da canlı bir uyarıdır.