Anlamı
çok küçük:
'Ne istersin çocuk, çocuktan? dedi. Daha parmak kadar, kemikleri kırılacak, öyle ince.' -O. Kemal.
Detaylı Açıklama
Parmak kadar deyimi, bir kişinin veya nesnenin son derece küçük, ölçüsünün insanın parmağı kadar minik olduğunu vurgulamak için kullanılır. Orhan Kemal'in 'Ne istersin çocuk, çocuktan? dedi. Daha parmak kadar, kemikleri kırılacak, öyle ince' cümlesi sözün edebî bir örneğidir; özellikle küçük yaştaki çocuklar için sıkça söylenir. Yenidoğan bebekler, oyuncak hamur figürleri, minyatür sanat eserleri, küçük el işi ürünleri ve oyuncaklar için kullanılır. Söz çoğu zaman şefkat ve sevgi tonuyla kullanılır; küçüklüğün getirdiği savunmasızlığı vurgular. Türkçenin somut ölçü birimlerinden mecazi tasvire akan zengin bir ifadesi olarak halk dilinde sıkça karşımıza çıkar. Söz, çağdaş edebiyatta ve sevgi diline ait gündelik konuşmada halkın somut ölçü birimini şefkatli bir tasvire dönüştüren bir kalıbıdır.
Parmak Kadar Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Daha parmak kadar çocuğun yaramazlığına gülen aile büyüğü onu kucağına alıp sevgiyle öptü, mahalleden gelenler küçük yaramazın hareketlerini sevecen bir mizah ile izlediler.
- Parmak kadar bebeği kucağına alıp seven anne yeni doğan kuzusunun ilk haftasını sevinçle karşıladı, aile büyükleri torunlarını sırayla kucaklayıp dua ettiler.
- Parmak kadar yavru köpeğe bakmaya çalışan komşu çocuk hayvanı her gün sabahları besleyip akşamları onunla oynuyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Parmak insan vücudunun küçük ama belirgin uzuvlarından biridir; herkes kendi parmağıyla küçük nesneleri ölçer, küçük mesafeleri tahmin eder. Halk dili bu doğal beden ölçüsünü dile katmış; parmak kadar demek genelde 5-10 santimetre civarındaki bir boyutu işaret eder. Söz duyumsal olarak nesnenin küçüklüğünü zihinde somut biçimde canlı tutar.
Söz çoğunlukla sevecen bir mizah ile söylenir; konuşmacı küçük bir çocuğa veya canlıya hitap ederken sevgi dolu bir abartı yapar. Daha parmak kadarsın demek küçüklüğü gözleyip onunla şaka yapma şeklidir. Halk dili bu zarif abartı ile aile içi sevgi dilinin sözel bir aracını sunar; söz çocukluğun değerini gözeten sıcak bir kalıptır.
Yeni doğan bebeklerin küçüklüğü, küçük yaştaki çocukların boyları, küçük yaramazlıklar, yavru hayvanlar, mini objeler, koleksiyonluk minyatür figürler gibi pek çok bağlamda söz tam yerini bulur. Halk dili küçüklüğün sevgi dolu bir tanımlamasını söze döker; söz çağdaş aile dilinde de canlılığını korur.